حق عمری چیست؟

طبق قانون مدنی، فرد می‌تواند اموال خودش را به دیگری صلح کرده و در طول حیاتش از منافع آن بر اساس حق عمری بهره‌مند شود.

 در این حالت، فرد از منافع اموالی استفاده می‌کند که مالکیت آن‌ها به فرد دیگری واگذار شده، اما استفاده از منافع مال تا زمانی که مصالح زنده است، بدون اشکال خواهد بود.

در صورتی که می‌خواهید در مورد حق و صلح عمری اطلاعات بیشتری به دست آورید، می‌توانید با مشاورین مؤسسه حقوقی دادسو از طریق واتس‌اپ در ارتباط باشید.

حق عمری چیست؟

حق عمرا به عنوان یکی از انواع حقوق انتفاع شناخته می‌شود. بر اساس ماده 41 قانون مدنی، به مدت عمر خود یا عمر منتفع یا عمر شخص ثالث، امکان استفاده از حق عمرا برای بهره‌مندی و منتفع‌شدن از اموال دیگران وجود خواهد داشت.

با توجه به اینکه فرد می‌تواند تنها یک سوم از اموالش را وصیت کند، فرد با استفاده از کاربرد حق عمرا، امکان تعیین تکلیف اموال را قبل از مرگ خواهد داشت و می‌تواند بر اساس شرایطی که مد نظر دارد، اموال خودش را به اعضای خانواده و خویشاوندانش صلح کند.

توجه به این نکته ضروری است که داشتن حق انتفاع با داشتن اذن یکسان نیست. اذن را فرد می‌تواند پس بگیرد یا در صورت معوض‌بودن حق عمری، آن را به دیگری واگذار کند، اما در صورتی که حقوق انتفاع استفاده شده باشد، امکان فسخ آن وجود نخواهد داشت.

شرایط برقراری حق عمری چیست؟

برای صحیح‌بودن این نوع صلح باید حتماً شرایط حق عمرا مد نظر قرار بگیرند. در غیر این صورت، این عقد به لحاظ قانونی واجد اعتبار نخواهد بود و متصالح نمی‌تواند از اموالی که به او واگذار شده است، بهره‌مند شوند.

از جمله شرایط عمومی و اختصاصی که برای این عقد در نظر گرفته شده‌اند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. اهلیت داشتن طرفین معامله و عاقل و بالغ و مختار بودن آن‌ها
2. رضایت طرفین معامله
3. حق عمرا را فقط می‌توان در خصوص اشخاصی که در حین ایجاد حق عمرا در قید حیات هستند و  وجود دارند (مانند جنین)، ایجاد کرد؛ یعنی نمی‌توان برای شخصی که فوت کرده، حق عمرا در نظر گرفت.
4. حق عمرا می‌تواند برای اموال منقول، اموال غیر منقول، مفروز یا مشاع و کلیه اموالی که استفاده از آن با بقای عین امکان‌پذیر است، ایجاد شود.

آثار برقراری حق عمرا چیست؟

حق عمرا نیز مانند سایر حق‌های انتفاع دارای آثاری برای طرفین این معامله است. از جمله آثار برقراری حق عمری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. با توجه به اینکه در حق عمرا، حق استفاده از مال به فرد داده می‌شود، متصالح می‌تواند مال صلح‌شده را به فرد دیگری انتقال دهد؛ مگر اینکه در عقد خلاف این موضوع شرط شده باشد.
2. با توجه به اینکه مالک نمی‌تواند از حق اعطاشده در عمری رجوع کند، تنها با درج اختیار در عقد امکان در نظر گرفتن حق فسخ قرارداد برای مالک مال مورد نظر وجود خواهد داشت.
3. منتفع می‌تواند در این عقد بر اساس کیفیتی که مالک مشخص کرده یا بر اساس عرف و عادت از مال استفاده کند.
4. تنها در صورتی که مدت تعیین‌شده برای این قرارداد به پایان برسد یا مال مورد انتفاع از بین برود، حق عمری باطل خواهد شد.
5. هزینه‌های نگهداری مال که موضوع حق عمری است، برعهده منتفع نخواهد بود، مگر اینکه طرفین معامله برخلاف آن شرط کرده باشند.
6. منتفع نباید از مال موضوع حق عمری سوءاستفاده کرده و در نگهداری آن تعدی یا تفریط کند.

تفاوت عمری و رقبی و سکنی چیست؟

برای پاسخ به این سؤال که تفاوت عمری و رقبی و سکنی چیست، باید بگوییم حق عمری و سکنی و حق رقبی از انواع حقوق انتفاع محسوب می‌شوند. این سه نوع حق با هم متفاوت هستند و شرایط خاصی برای هر کدام از آن‌ها تعیین شده است.

حق عمری نوعی از حق انتفاع است که به موجب آن، قراردادی از طرف مالک به مدت عمر مالک یا عمر منتفع و یا عمر شخص ثالثی برقرار شده باشد؛ اما حق رقبی، حقی است که از طرف مالک برای مدت معینی برقرار می‌شود.

حق سکنی به حقی گفته می‌شود که برای سکونت در مسکن باشد. این حق ممکن است به صورت عمری یا رقبی برقرار شده باشد.

جمع بندی

هر فرد می‌تواند در طول حیاتش در کلیه اموالی که دارد، دخل و تصرف کند؛ اما پس از مرگش اموالی که از او به جا مانده طبق قانون بین وراث تقسیم خواهند شد؛ مگر اینکه فرد مورد نظر، اموالش را وصیت کرده یا از طریق حق عمری بخشی از اموالش را به فرد دیگری واگذار کرده باشد.

برای شناخت نحوه استفاده از حق عمری و شرایط فسخ آن‌ می‌توانید از مشاور حقوقی و وکلای مؤسسه حقوقی دادسو کمک بگیرید.

سؤالات متداول