اگر شهادت، دروغ و برخلاف واقعیت باشد، عواقب جدی در پی خواهد داشت. برای جرم شهادت دروغ، مجازات تعیین شده است. فردی که به دروغ شهادت دهد، به حبس و پرداخت جزای نقدی محکوم خواهد شد.
به طور کلی، اهمیت شهادت دادن در دادگاه بر کسی پوشیده نیست؛ چرا که شهادت به عنوان یکی از ادله مهم برای اثبات دعوا در بسیاری از پروندههای قضایی استفاده میشود.
متأسفانه در برخی موارد، شاهدانی به دلایل مختلف از جمله دریافت پول یا تحت تأثیر قرار گرفتن توسط دیگران، به دروغ شهادت میدهند؛ اما قانونگذار برای جلوگیری از وقوع چنین جرایمی، شهادت دروغ را جرم انگاری کرده است.
مؤسسه حقوقی دادسو با داشتن وکلای مجرب سالها در پروندههای حقوقی و کیفری فعال بوده است و میتواند به شما در پیشبرد پرونده خود کمک کند.
جرم شهادت دروغ چیست؟
بر اساس ماده 1258 قانون مدنی ادله مهم برای اثبات دعوی به قرار ذیل هستند:
- اقرار
- اسناد کتبی
- شهادت
- قسم
شهادت یکی از مهمترین ادلهای است که در دادگاهها برای اثبات یا رد ادعاها به آن استناد میشود. زمانی که فردی به عنوان شاهد در دادگاه حضور مییابد، در واقع، به عنوان ناظری بیطرف، رویدادی را که مشاهده کرده است، توصیف میکند.
این توصیف میتواند در پروندههای مختلف، از جمله پروندههای کیفری و حقوقی، نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
شهادت برخلاف اقرار که به معنی پذیرش یک عمل خلاف توسط فرد است، صرفاً بیان یک واقعیت مشاهدهشده توسط شاهد خواهد بود.
جرم شهادت دروغین یکی از جرایم مهم در نظام قضایی محسوب میشود. شخصی که مرتکب این جرم میشود، آگاهانه و عمداً در دادگاه شهادتی برخلاف واقعیت میدهد.
این عمل نه تنها به روند دادرسی لطمه میزند، بلکه میتواند منجر به صدور احکام نادرست و تضییع حقوق افراد شود. به همین دلیل، قانونگذاران برای مجازات شهادت دروغ در قانون جدید، مقررات سختگیرانهای را وضع کردهاند.
شرایط تحقق جرم شهادت دروغین
مطابق ماده 650 قانون مجازات اسلامی، جرم شهادت دروغ زمانی محقق میشود که فرد در دادگاه یا نزد مقامات رسمی، شهادت خلاف واقع بدهد. این جرم دو شرط اساسی دارد:
برای اینکه اقدامی به عنوان شهادت دروغ شناخته شده و فرد مرتکب آن مجازات شود، باید این شهادت دروغ در دادگاه و در حضور قاضی صورت بگیرد.
برای اینکه جرم شهادت دروغ کتبی و شفاهی محقق شود، علاوه بر اینکه شهادت باید در دادگاه صالح ارائه شود، باید در حضور مقام رسمی صالح نیز صورت پذیرد.
به عبارت دیگر، اگر شهادت دروغ کتبی یا شفاهی در جایی غیر از دادگاه و در برابر شخصی که صلاحیت قانونی برای دریافت شهادت ندارد ارائه شود، نمیتوان آن را جرم شهادت دروغین در نظر گرفت.
بر اساس نظر اداره حقوقی قوه قضاییه، شهادت دروغ کتبی صرفاً به اظهارات نادرست در دادگاه محدود نمیشود؛ بلکه هرگونه شهادت خلاف واقع نزد مقامات رسمی، اعم از قضایی و غیرقضایی که در قانون مشخص شدهاند، جرم محسوب میشود.
این امر شامل شهادت در مراجع اداری و سایر نهادهای رسمی نیز میشود که به چندین مورد آن اشاره خواهیم داشت:
- طبق ماده 49 قانون ثبت احوال، شهادت دروغ در خصوص ولادت یک فرد و صدور شناسنامه برای آن فرد، جرم محسوب میشود. در واقع، اگر کسی دروغ بگوید که فرد خاصی صاحب فرزندی شده است و این دروغ منجر به ثبت این واقعه در اداره ثبت احوال و صدور شناسنامه شود، مرتکب جرم شهادت دروغ شده و قابل پیگرد قانونی است.
- مطابق بند 2 ماده ۱۵ قانون ورود و اقامت اتباع خارجی، هر فردی که با قصد فریبکاری، اطلاعات نادرستی را در خصوص درخواست اقامت، ورود به کشور یا موضوعاتی که در تعیین تابعیت فرد مؤثر است، به مقامات مربوطه ارائه دهد، به عنوان مرتکب جرم شهادت دروغ شناخته شده و مجازات شامل وی خواهد شد.
- مطابق ماده ۱۰ قانون تصدیق حصر وراثت، هر شخصی که در جریان گرفتن گواهی انحصار وراثت عمداً شهادت دروغ دهد، مرتکب جرم شده و طبق قوانین مربوط به شهادت دروغ قابل تعقیب و مجازات خواهد بود. به عبارت دیگر، اگر کسی با علم به اینکه ادعای او در مورد وراث بودن یا نبودن فردی نادرست است، شهادت دروغ در انحصار وراثت بدهد، مجازات خواهد شد.
مجازات شهادت کذب چیست؟
مجازات شهادت دروغ در قانون جدید به دو دسته حقوقی و کیفری تقسیم میشود.
به عنوان مثال، ماده 650 قانون مجازات اسلامی، برای افرادی که مرتکب جرم شهادت دروغ میشوند، مجازات حبس یا جزای نقدی تعیین کرده است.
به این ترتیب، قانون با پیشبینی این مجازاتها، به دنبال حفظ عدالت و جلوگیری از وقوع چنین جرایمی است. در نتیجه، مجازات شهادت دروغ در قانون جدید به شرح زیر است:
- مجازات هر فردی که در دادگاه به دروغ شهادت دهد، حبس از سه ماه و یک روز تا دو سال یا پرداخت جریمه نقدی است.
- اگر شهادت دروغ کتبی منجر به اجرای احکامی نظیر قصاص، دیه یا حدود شود، فردی که شهادت دروغ داده است، مسئول عواقب آن بوده و مجازاتی مشابه مجازات فردی که به او ظلم شده، در انتظار او خواهد بود. در واقع، اگر شهادت دروغ باعث اعدام فرد بیگناهی شود، شهادتدهندگان دروغگو نیز به اعدام محکوم خواهند شد.
- مطابق ماده 259 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، اگر فردی به دلیل اتهامات دروغین، شهادت خلاف واقع یا اشتباه قضایی بازداشت شود و در نتیجه متحمل خسارتی شود، دولت پس از جبران خسارت وارده به این فرد، میتواند برای مطالبه خسارت از فرد یا مقام قضایی مسئول، اقدام قانونی انجام دهد.
- طبق ماده 272 قانون آیین دادرسی کیفری، در صورتی که حکم دادگاهی بر اساس شهادت دروغ یکی از شهود صادر شده باشد و هیچ دلیل دیگری برای صدور حکم وجود نداشته باشد، محکوم علیه میتواند با اثبات قطعی کذب بودن شهادت، از طریق دیوان عالی کشور درخواست اعاده دادرسی نماید.
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد مجازات شهادت دروغ میتوانید با وکیل پایه یک دادگستری مشورت کنید.
نحوه شکایت و رسیدگی به جرم شهادت دروغ
برای طرح شکایت از شهادت دروغ، شاکی باید از طریق سامانه ثنا اقدام کند و با تکمیل فرم مخصوص، شکایت خود را به صورت الکترونیکی ثبت نماید.
پس از ثبت شکایت، پرونده به دادسرا ارجاع شده و دادیار یا بازپرس به عنوان مقام قضایی، تحقیقات اولیه را آغاز میکند.
در این مرحله، ادعای شاکی مبنی بر جرم شهادت دروغین مورد بررسی قرار میگیرد و شواهد و مدارک جمعآوری میشود. همچنین، دادسرا فقط مجاز به تحقیق است و نمیتواند حکم قطعی صادر کند.
چنانچه ادعای شاکی موجه تشخیص داده شود، پرونده همراه با کیفرخواستی مبنی بر لزوم رسیدگی قضایی به دادگاه ارسال میشود تا در آنجا درباره اتهامات مطرحشده حکم نهایی صادر گردد.
دادگاه پس از بررسی ادعای شاکی و با توجه به دلایل و مستندات ارائهشده، در صورتی که کذببودن شهادت شاهد به صورت قطعی اثبات شود، نسبت به تعقیب قانونی شاهد اقدام خواهد کرد.
جبران خسارت ناشی از جرم شهادت دروغ
طبق اصل حاکم در حقوق، هر فردی مسئول جبران خساراتی است که به دیگری وارد میکند. این اصل کلی در مورد شهادت دروغ کتبی و شفاهی نیز صدق میکند؛ بدین معنی که اگر شهادت خلاف واقع منجر به ضرر و زیان فرد دیگری شود، شاهد دروغگو مؤظف به جبران آن خواهد بود.
قانونگذار نیز با پیشبینی ضمانت اجرایی برای این عمل، اهمیت جبران خسارت ناشی از شهادت دروغ را مورد تأکید قرار داده است.
مطابق ماده 201 قانون آیین دادرسی کیفری، هرگاه دادگاه از کسی شهادت بگیرد و بعداً مشخص شود که شهادت وی خلاف واقع بوده است، صرف نظر از اینکه شهادت به نفع یا ضرر کدام یک از طرفین دعوا بوده است، شاهد علاوه بر مجازات قانونی، مؤظف به جبران خسارات طرف مقابل خواهد بود.
جمع بندی
جرم شهادت دروغین به بنیان عدالت لطمه میزند. این عمل حق فردی را که علیه او شهادت داده شده است، پایمال میکند و به کل نظام قضایی آسیب میرساند.
همچنین، شهادت دروغ، اعتماد عمومی به دستگاه قضایی را سلب کرده و موجب بروز بیعدالتیهای جبرانناپذیری میشود.
به همین دلیل، مجازات شهادت دروغ در قانون جدید شامل حبس یا جزای نقدی میشود.
شما میتوانید جهت کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با جرم شهادت دروغین با وکیل خانواده مؤسسه حقوقی دادسو در ارتباط باشید.
سؤالات متداول
جرم شهادت دروغ چیست؟
شهادت دروغ، جرمی است که در قانون مجازات اسلامی تعریف شده و به معنی ارائه گواهی نادرست و خلاف واقع در محکمه یا نزد مقامات رسمی میباشد.
مجازات شهادت کذب چیست؟
برای جرم شهادت دروغین، مجازاتهایی نظیر حبس و جزای نقدی در نظر گرفته شده است.
برای شکایت از جرم شهادت دروغ به کجا مراجعه کنیم؟
برای ثبت شکایت از شهادت دروغین میتوانید از طریق وبسایت ثنا اقدام کنید.
چگونه میتوان جرم شهادت دروغ را پیگیری قانونی کرد؟
برای این که شهادتی به عنوان شهادت دروغ شناخته شود و فرد شهادتدهنده مورد پیگرد قانونی قرار گیرد، باید در دادگاه به صورت قانونی ثابت شود که وی عمداً به دروغ شهادت داده است. اثبات این ادعا نیازمند ارائه دلایل و مدارک محکمهپسند است و برعهده کسی خواهد بود که ادعای شهادت دروغ را مطرح میکند.
