آشنایی کامل با انواع رهن

وقتی فردی مالی را از دیگری به عنوان قرض می‌گیرد، باید در ازای آن مال، مبلغ یا سندی را به عنوان ضمانت ارائه کند. با توجه به اینکه مالی که طرف اول دریافت کرده از چه نوعی است و چه ارزشی دارد، مبلغی که به عنوان ضمانت انواع رهن در نظر گرفته می‌شود، رقم متفاوتی خواهد داشت.

انواع رهن شامل رهن تصرف، رهن قضایی، رهن مستعار، قرارداد و … می‌شود که شرایط و رقم آن‌ها متفاوت است و در این مطلب از دادسو به بررسی کامل هر یک از آن‌ها می‌پردازیم.

برای دریافت اطلاعات بیشتر در این رابطه یا مشورت با وکیل ملکی، می‌توانید با کارشناسان مؤسسه حقوقی دادسو از طریق واتس‌اپ در ارتباط باشید.

عقد رهن یعنی چه؟

وقتی فردی به دیگری بدهکار است، این امکان برای او در نظر گرفته شده که مالی را به عنوان وثیقه در اختیار طلبکارش قرار دهد.

به قراردادی که بین این دو نفر بسته می‌شود، عقد رهن می‌گویند. برای عقد رهن شرایط متفاوتی در نظر گرفته شده است و تنوع اموال موجب شده که عقد رهن نیز نمونه‌های متفاوتی داشته باشد:

معرفی انواع رهن

در ادامه انواع و اقسام رهن را معرفی می‌کنیم:

رهن تصرف چیست؟

در رهن تصرف، مالی که مورد رهن است، بعد از تحویل به گیرنده رهن همچنان در تصرف او باقی می‌ماند.

در این نوع از عقد رهن، فردی که مالی را به عنوان رهن دریافت کرده است، می‌تواند از منافع مال مورد رهن استفاده کند.

پس از اینکه طرف اول دین خودش را ادا کرد و مال رهنی آزاد شد، باید مرتهن مال را به طرف اول برگرداند و دیگر امکان استفاده از منافع مال نخواهد داشت.

انواع رهن قرارداد

رهن قرارداد همان عقد رهنی است که در قانون مدنی بارها درباره آن صحبت شده است. این نوع عقد در برابر عقد قضایی استفاده می‌شود.

در این نوع از انواع رهن، طرفین موضوع قرارداد را مشخص می‌کنند. سپس، در مدت اعتبار قرارداد، فردی که مرتهن یا رهن‌گیرنده است، می‌تواند از منافع رهینه یا مالی که به رهن گذاشته شده استفاده کند. قرارداد رهن یا اجاره املاک از این اقسام رهن هستند.

رهن قضایی

رهن قضایی به رهنی گفته می‌شود که مقداری از مال شخص به موجب قرار تأمین دادگاه توقیف شده باشد.

طبق قانون آیین دادرسی مدنی، تا زمانی که صاحب مال دین خودش را به دادگاه نپردازد، مال آزاد نخواهد شد و امکان دخل و تصرف در آن یا برخورداری از منافعش برای فرد وجود نخواهد داشت.

رهن مستعار

زمانی که فردی مالی را از دیگری به عاریه یا قرض بگیرد، این امکان برای او وجود دارد که از مال به رایگان استفاده کند، اما اصل مال نباید از بین برود.

اگر شخصی که مال را قرض گرفته است، آن را به نفر سوم رهن بدهد، رهنی که شکل گرفته، رهن مستعار خواهد شد.

انواع رهن مضاف

زمانی که شخصی مال خود را به دیگری بدهد و علاوه بر آن، مال دیگر نیز دوباره به شخص مورد نظر رهن داده باشد، در صورتی که نفر اول به طرف دوم بدهکار نباشد، رهن دوم را رهن مضاعف می‌گویند.

مطابق با قانون، در پاسخ به این سؤال که سند متمم رهنی غیر مالی چیست، باید بگوییم سند رهن دوم را در رهن مضاعف سند متمم می‌نامند.

رهن مکرر

وقتی که یک مال موضوع عقد قرارداد بوده و قبل از فک آن رهینه را به شخص دیگری رهن داده شود، رهن بعد از اولین رهن را رهن مکرر می‌گویند. رهن مکرر از انواع رهن به دو صورت قابل انجام است:

در نوع اول رهن مکرر، راهن در عقد رهن مکرر تصریح به رهن اول کرده و با حفظ حقوق مرتهن اول اقدام به رهن دوم می‌کند؛ یعنی، طرفین رهن مکرر قبول می‌کنند که ابتدا از مال طلب مرتهن اول را بپردازند، سپس مازاد آن برای طلب مرتهن دوم استیفا شود.

این مقدار مازاد را رهن مازاد می‌گویند.

در نوع دوم از رهن مکرر، راهن اطلاعی از رهن اول به مرتهن ندارد. در این شرایط مرتهن دوم تصور می‌کند که مانعی برای رهن مال نیست و اقدام به عقد رهن می‌کند که به آن خیار عیب گویند.

با توجه به اینکه راهن اطلاعی از موضوع ندارد، نیازی به کسب اذن از مرتهن اول نخواهد داشت؛ چون رهن دوم معارض با حقوق مرتهن دوم نیست و بر اساس قانون، حقوق نفر آخر محفوظ است.

جمع بندی

برای اینکه از مالی که در رهن دارید، استفاده کنید، یا شرایط مالی که در رهن دیگری دارید را بدانید، لازم است که اقسام رهن و قوانین این حوزه را بشناسید.

اگر مالی که در رهن دیگری دارید، توسط او تصاحب شده یا تغییر کرده است، طبق عقد رهن با فرد خاطی برخورد می‌شود.

برای شناخت شرایط انواع رهن اموال و چگونگی پس گرفتن آن‌ها، می‌توانید با مشاور حقوقی باتجربه مؤسسه دادسو در ارتباط باشید.

سؤالات متداول