سند رسمی چیست؟ سند رسمی نوشتهای است که در دادگاه و در جایگاه دعوا قابل استناد باشد و خواهان و خوانده بتوانند از آن برای اثبات ادعای خود استفاده کنند.
رکن اصلی که در سند وجود دارد، کتبی بودن آن است. یعنی حتی اگر دو نفر به صورت شفاهی همه چیز را قطعی کرده و سالها براساس آن کار کنند، هرگز در مقام دادگاه رسمیت نخواهد داشت.
براساس قانون جدید، صوت، عکس و هرچیزی که به صورت مکتوب نباشد، از تعریف اسناد رسمی خارج است. البته این موارد برای دفاع و اثبات ادعا بهعنوان اماره قضایی قابل استفاده هستند.
طبق ماده ۱۲۸۷ قانون مدنی، سند رسمی به مدرکی گفته میشود که «در اداره ثبت اسناد و املاک، دفاتر رسمی یا نزد سایر مأمورین رسمی طبق قوانین کشور تنظیم شده باشد.»
در غیر این صورت، سند از نوع عادی خوانده میشود. طبق آیین دادرسی، اسناد رسمی قویترین و پرارزشترین ادله برای اثبات ادعا بهشمار میروند.
در صورتی که درگیر دعاوی الزام به تنظیم سند رسمی هستید یا با سوالاتی مانند سند رسمی چیست روبرو شدهاید، میتوانید با کارشناسان و مشاورین مؤسسه حقوقی دادسو در ارتباط باشید.
سند رسمی چیست؟
در دادگاه برخی از موارد به عنوان ادله برای اثبات ادعا شناخته میشوند و اسناد رسمی در کنار سوگند، اقرار و شهادت یکی از مهمترین ادله اثبات دعوا هستند.
در پاسخ به سوال سند رسمی چیست؟ باید بگوییم معیار رسمی بودن سند براساس قانون به شرح زیر است:
- شخصی که از او شکایت شده، سند را قبول داشته باشد
- اسنادی که صدور آنها در دفاتر ثابت شود
- سندی که در اداره ثبت املاک و اسناد به ثبت رسیده باشد
- سند تنظیمی در دفاتر اسناد رسمی که صحت آن در چک قابل اثبات باشد
- اسنادی که توسط مأمورین رسمی دولت و غیر از موارد فوق تنظیم شوند
- سندی که قانونگذار احکام سند را صراحتاً برای دستهای از اسناد عادی باز گذاشته باشد
فیلد های "*" اجباری هستند
تفاوت اسناد عادی با سند رسمی چیست؟
طبق تعریف، سند رسمی نوشتهای است که در محلی رسمی مورد تأیید قانون قرار گرفته و توسط مأمور قانون تنظیم شده است.
از سوی دیگر، اسناد عادی طبق ماده ۱۲۸۹ قانون مدنی اینگونه تعریف میشوند: غیر از اسناد نامبرده شده در قانون ۱۲۸۷، سایر اسناد عادی شناخته میشوند.
- سند لازم الاجرا: اسناد رسمی که صاحب آن میتواند مفاد درج شده در آن را بدون مراجعه به دادگاه و دستور محکم قضایی با مراجعه به اداره ثبت اسناد و املاک به اجرا بگذارد.
- سند در حکم لازم الاجرا: اگرچه بعضی از اسناد نامی مشابه دارند؛ اما در قانون برای آن تفاوتهایی در نظر گرفته شده است. برخی از سندهای عادی همچون چک، اظهارنامه حاوی بدهی مالک یا برگهای که مشخص میکند که فرد استفادهکننده از خدمات آپارتمان همچون آب و برق بهره برده است، قراردادهای بانکی و سایر موارد از جهت اینکه در قانون از طریق اداره ثبت اسناد و املاک قابل اجرا از طریق مفاد ذکر شده در آن باشند را سند در حکم لازم الاجرا میخوانند.
هر سند در قانون با دیگری متفاوت است و آثار متفاوتی را در پی دارد. توان اثباتی و اجرایی سند رسمی از سایرین بیشتر است؛ بنابراین از تفاوت سند عادی و رسمی در قانون ۱۲۹۲ اینگونه نام برده شده است:
«همواره میتوان نسبت به سند عادی اظهار انکار و تردید داشت؛ اما در مورد اسناد رسمی چنین ادعایی امکانپذیر نیست. در چنین اسنادی تنها میتوان ادعای جعل بودن را بیان داشت.»
محتوای اسناد رسمی چیست؟
محتویات این سند شامل فرم مادی و تشکیل دهنده آن است که در همه اسناد دیده میشود؛ همانند سند قطعی، سند وکالت، شماره دفترخانه، تاریخ تنظیم، امضای سردفتر و مهر و امضا.
اقرارهای طرفین، شرایط پرداخت یا شرایط تحویل توسط سردفتر در این سند مندرج میشود که براساس آن در دادگاه قابل پیگیری است.
- رادیو دادسو
- پرونده های ملکی
امتیازها و آثار سند رسمی چیست؟
در ادامه بررسی سند رسمی چیست؟ به بررسی مزایا و آثار آن میرسیم. سند رسمی مزایای متفاوتی نسب به سند عادی دارد که بیان آن خارج از لطف نیست:
تمامی اسناد رسمی نه تنها نسبت به طرفین قرارداد، بلکه نسبت به افراد قائم مقام دارای اعتبار هستند. اعتبار سند را امضا و تصدیقاتی که در آن صورت گرفته مشخص میکند.
برای مثال، اگر شخص الف و ب با یکدیگر معاملهای انجام دهند و بر طبق آن وسیلهای همچون خودرو را خرید و فروش کنند، سپس شخص الف با سندی عادی همان خودرو را در تاریخ قبل یا بعد از معامله صورتگرفته به شخص دیگری بفروشد، سند رسمی به عادی ارجعیت پیدا کرده و براساس معامله دوم نمیتوان خودرو را از مالکیت فرد ب خارج کرد.
مفاد این قرارداد بدون مراجعه به دادگاه اجرایی میشود و تمامی قوای دولتی مؤظف هستند زمانیکه مأمورین به آنها مراجعه میکنند، در اجرای سند تسلیم باشند.
برای مثال، طبق ماده ۹۲ قانون در خصوص دیون و سایر اموال منقول، سند رسمی بدون نیاز به حکم دادگاه قابل اجرا است؛ مگر اینکه شخص عین مال منقول که شخص ثالث مدعی آن شده است را تسلیم کند.
افراد در سند عادی میتوانند امضاهای درج شده در سند را انکار یا شامل تردید کنند. در حالیکه در سند رسمی، از آنجایی که بهغیر از طرفین، اعتبار امضای شخص مأمور نیز وجود دارد، نمیتوان در مورد آن مدعی انکار یا تردید شد.
در این مورد تنها میتوان ادعای جعل را بیان کرد. برای مثال شخصی مدعی میشود که امضای ایشان در برگه توسط فرد دیگری انجام شده یا دفتردار تخلفی انجام داده و بدون حضور او، امضا را تأیید کرده است.
رونوشت اسناد رسمی به منزله اصل سند است، اعتبار کپی سند رسمی را دارد و به شرطیکه مطابقت آن با دفتر توسط مسئول دفتر اسناد رسمی گواهی شده باشد، طبق ماده ۷۴ قانون دارای اعتبار است.
مگر اینکه فرد بتواند اثبات کند که رونوشت با ثبت دفتر مطابقت ندارد. با این مزیت، سند رسمی هیچگاه مفقود نمیشود؛ چرا که رونوشتی از آن در دفتر اسناد وجود دارد.
این موضوع آرامشخاطری برای صاحب سند ایجاد میکند. در سند عادی رونوشتی وجود ندارد و در صورت مفقودی، صاحب آن را بهدردسر خواهد انداخت.
چک و سفته در جایگاه سند رسمی
در ادامه بررسی سند رسمی چیست؟ به موضوع مهم چک و سفته میرسیم.
چک و سفته سند رسمی به شمار نمیروند؛ چرا که تنظیم آن توسط مأمور قانونی صورت نگرفته و صرف چاپی بودن و ثبت آن در سربرگهای بنگاهها و آژانسهای املاک، اعتبار رسمی بهخود نمیگیرد.
البته قانونگذاران برای حمایت مالی از سفته و چک، استثنایی قائل شده و با نام ”اسناد در حکم سند لازم الاجرا” به این اسناد اعتبار بخشیدهاند.
براین اساس، اگرچه چک یک سند عادی است، اما بر طبق ماده ۲ قانون چک لازم الاجرا بوده و براساس آن میتوان بهطور مستقیم به دایره اجرای اسناد لازم الاجرا در اداره ثبت مراجعه کرد و درخواست اجرا را داشت.
البته چک در مقام اجرایی در حکم سند رسمی شناخته میشود و فاقد سایر اعتبارات این اسناد است و میتوان در مورد آن ادعای تردید و انکار داشت.
رونوشتی از چک وجود دارد که در صورت مفقودی میتوان از آن استفاده کرد. ابطال سند رسمی از طریق مراجع قانونی امکانپذیر است.
قولنامه سند عادی است یا رسمی؟
قراردادی که در بنگاهها تحت عنوان قولنامه تنظیم میشود جزو اسناد عادی است؛ به همین دلیل، باید طرفین قرارداد نهایت دقت را در آن بهخرج دهند.
دولت این سند را معتبر نمیشناسد و اعتباری برای آن قائل نیست. براساس این سند، تنها خریدار و فروشنده ملزم به اجرای مفاد آن هستند.
آیا حکم دادگاه سند رسمی است؟
در پاسخ به سوال آیا حکم دادگاه سند رسمی است؟ باید بگوییم بله؛ از آنجایی که این سند در حضور مأمور دولت (قاضی) و با توجه به مقررات قانونی تنظیم شده و به امضای وی میرسد، یک سند رسمی است.
جمع بندی
در بررسی سند رسمی چیست؟ متوجه شدیم که سند رسمی نوشتهای است که در مقام دعوا قابل استفاده باشد و خوانده و خواهان در مقام دادگاه بتوانند به آن مراجعه کنند.
اسنادی رسمی هستند که مکتوب شده و در دفتر اسناد یا توسط مأمورین به ثبت رسیده باشند. آنچه به یک سند اعتبار میبخشد این است که در مقام دعوا بتوان به آن استناد کرد.
بر این اساس، طرفین قرارداد و شخصی دیگر این سند را امضا میکنند تا در صورت انکار یا تردید بتوان به امضای شخص سوم اتکا کرد.
همچنین، رونوشتی از این سند در دفترخانه بایگانی میشود تا در صورت مفقودی قابل پیگیری باشد. چک و سفته اگرچه اسنادی قابل اعتبار بهشمار میروند، اما سند رسمی نبوده و سند در حکم لازم الاجرا هستند.
در صورتی که برای گرفتن سند رسمی ملکی دچار مشکل شدهاید، وکیل امور ملکی دادسو میتواند در تمامی مراحل دادگاه همراه شما باشد.
سؤالات متداول
سند رسمی چیست؟
به اسنادی که طبق ماده ۱۲۷۸ قانون مدنی در مقام دعوا قابل استفاده باشند، اسناد رسمی گفته میشود.
محتویات سند رسمی چیست؟
سند رسمی اقرارهای دو طرف، شرایط پرداخت، مهر و امضا و محتویاتی متناسب با دیگر اسناد دارد.
چک و سفته اسناد رسمی هستند؟
خیر؛ چرا که در نزد مأمور قانونی تنظیم نمیشوند.
قولنامه سند عادی است یا رسمی؟
قراردادی که در بنگاهها تحت عنوان قولنامه تنظیم میشود جزو اسناد عادی است و دولت این سند را معتبر نمیشناسد و اعتباری برای آن قائل نیست.
