اظهارنامه چیست و چه کاربردی دارد؟

اظهار نامه چیست؟ اظهارنامه طبق ماده 156 قانون آیین دادرسی از جمله ابزار و امکاناتی است که قانونگذار در اختیار افراد قرار داده تا مطالبه رسمی حق خود را داشته باشد.

در واقع، هر فردی می‌تواند با استفاده از اظهارنامه، حق و حقوق خود را از فرد دیگری درخواست کند.

اگر در مورد تنظیم اظهارنامه سؤال و ابهامی دارید، وکیل ملکی دادسو آماده راهنمایی و پاسخگویی به سؤالات شما است.

اظهارنامه چیست؟

بر طبق ماده 156 قانون آیین دادرسی مدنی، اظهارنامه نوشته‌ای است که طبق مقررات قانونی تنظیم خواهد شد و راهی رسمی برای مطالبه حق شما می‌باشد.

همچنین، می‌توان به وسیله تنظیم اظهارنامه، آمادگی خود را برای تسلیم مواردی همچون مال، وجه نقد و غیرنقد یا سند به طرف مقابل اعلام کرد.

به ‌طور کلی، در پاسخ به این سؤال که اظهارنامه عادی چیست، می‌توانیم بگوییم اظهارنامه جزو اسناد عادی است که به‌ صورت رسمی توسط اداره ثبت اسناد، املاک کشور یا دفاتر دادگاه‌ها به شخص دیگری ابلاغ می‌شود تا از این طریق بتوان ثابت کرد که چیزی را به او تسلیم کرده‌اید یا مطلبی را به این شخص اطلاع داده‌اید.

اظهارنامه به عنوان ادله اثبات دعوا در نظر گرفته نمی‌شود.

چه مواردی در اظهارنامه باید ذکر شود؟

اظهارنامه طی یک فرم تنظیم و ثبت می‌شود که باید بخش‌های آن ‌را به‌ صورت صحیح تکمیل کنید. از این رو، در ادامه مواردی که باید در اظهارنامه ذکر شود را بیان کرده‌ایم:

• مشخصات اظهارکننده: کسی که اظهارنامه را برای شخص دیگری می‌فرستد (اظهارکننده)، باید مشخصات خود را از جمله نام، نام خانوادگی و نشانی محل سکونت خود در فرم اظهارنامه ذکر کند.
• مشخصات مخاطب: باید نام، نام خانوادگی، نشانی محل سکونت مخاطب در فرم اظهارنامه ذکر شود.
• موضوع اظهارنامه: برای تکمیل فرم اظهارنامه باید در متن آن، موضوع اظهارنامه بالاتر از قسمت خلاصه اظهارات ذکر شود.
• خلاصه اظهارات: مواردی که مد نظر اظهارکننده است و می‌خواهد به مخاطب خود ابلاغ کند، در این قسمت تشریح و توضیح داده خواهد شد.
• خلاصه جواب: در این قسمت از فرم اظهارنامه، مخاطب به اظهارات ذکر شده توسط اظهارکننده، پاسخ خواهد داد.

همچنین، در پاسخ به سؤال اظهار نامه چیست، باید بگوییم فرم اظهارنامه در 3 نسخه تهیه می‌شود که یک نسخه در دادگستری بایگانی خواهد شد، نسخه‌ای به مخاطب ابلاغ می‌شود و نسخه دیگر آن نیز به همراه نتیجه ابلاغ یا پاسخ مخاطب، در اختیار اظهارکننده قرار خواهد گرفت.

نحوه تنظیم اظهارنامه چیست؟

همان‌طور که پیشتر نیز گفته شد، هر فردی می‌تواند اظهارنامه‌ای را به ‌صورت رسمی تنظیم و ثبت کند، اما باید اصول تنظیم و ارائه آن نیز در نظر گرفته شود تا مورد بررسی قرار گیرد. در ادامه به نحوه تنظیم اظهارنامه اشاره می‌کنیم:

• در هنگام تنظیم اظهارنامه باید در فرم آن از الفاظ صحیح بدون نشر کذب و افترا استفاده شود.
• متن اظهارنامه باید حتی‌الامکان کوتاه، بدون ابهام، دقیق و با آگاهی کامل از مفاهیم آن باشد.
• در صورتی ‌که به همراه متن اظهارنامه، چیز دیگری ارسال شده باشد؛ باید در متن تنظیم شده به آن اشاره شود. همچنین باید محل نگهداری، شماره یا مشخصات ظاهری اسناد، قراردادها، چک‌ها و … نیز قید شود. 
•  برای این‌که متن اظهارنامه را به دفاتر خدمات قضایی ارائه کنید، بهتر است قبل از مراجعه به این دفاتر، آن ‌را آماده کرده باشید.

اظهارنامه به چه صورت ارسال می‌شود؟

پس از این‌ که اظهارنامه شما تنظیم شد، برای ارسال آن به دفتر دادگاه یا اداره ثبت اسناد، تمبر روی آن زده می‌شود و پیامکی که حاوی متن تأیید ارسال اظهارنامه است برای فرد اظهارکننده، ارسال خواهد شد.

بعد از گذشت حدود 20 روز پیامکی برای شما ارسال خواهد شد که مخاطب اظهارنامه را دریافت کرده و شما می‌توانید برای دریافت نتیجه به همان مکان که اظهارنامه را ارائه کرده بودید، مجدداً مراجعه کنید.

نحوه پاسخ به اظهارنامه چگونه است؟

در ادامه بررسی اظهارنامه چیست، باید بگوییم زمانی‌ که اظهارنامه‌ای از طرف اظهارکننده برای مخاطبی ارسال می‌شود، مخاطب الزامی به پاسخ دادن به آن ‌را ندارد.

با این حال، اگر مخاطب تمایل داشته باشد به اظهارنامه‌ای که برای او ارسال شده است، پاسخ دهد، می‌تواند این‌ کار را پس از بررسی دقیق متنی که به دست او رسیده، انجام دهد.

همچنین، در این مواقع برای این‌که اظهارنامه بر علیه مخاطب به اجرا گذاشته نشود، بهتر است با یک وکیل متخصص دادگستری مشورت کرده و پس از آن اقدام به پاسخگویی به اظهارنامه کنید.

کاربرد اظهار نامه چیست؟

برای پاسخ به این سؤال که کاربرد اظهار نامه چیست، باید بگوییم اظهارنامه یک سند عادی است که برای اطلاع مطلبی یا تسلیم چیزی به شخص دیگری تنظیم و ثبت می‌شود و در نهایت به مخاطب ابلاغ خواهد شد؛ اما این نوشته کاربردهایی دارد که در ادامه به آن اشاره کرده‌ایم:

• زمانی‌که شخصی به شما بدهی داشته باشد، می‌توانید قبل از این‌که اقدام به ثبت دادخواست برای مطالبه وجه مورد نظر در مراجع قضایی کنید، از طریق یک اظهارنامه این موضوع را به او اطلاع دهید.
• زمانی‌ که زن منزل را ترک کرده باشد، مرد می‌تواند برای دعوت زن به تمکین، برای او اظهارنامه‌ای در این رابطه ارسال کند.
• اگر کسی در مقابل شخص دیگری متعهد به انجام امری باشد، می‌تواند قبل از ثبت دادخواست، برای او اظهارنامه‌ای جهت ایفای تعهدی که دارد، ارسال کند.
• افراد برای این‌که بخواهند با یکدیگر صلح و سازش کنند نیز می‌توانند این موضوع را با ارسال یک اظهارنامه به اطلاع هم برسانند.
• وقتی ‌که قصد دارید چیزی را به کسی تسلیم کنید یا اصطلاحاً وفای به عهد را به جا آورید، اگر طرف مقابل از پذیرش آن امتناع کند، می‌توانید به کمک یک اظهارنامه این ‌کار را انجام دهید.
• اگر در هنگام معامله هر یک از طرفین متعهد به معرفی و تعیین داور شده باشند، در صورتی ‌که نتوانند یا از انجام این ‌کار امتناع کنند، طرف مقابل می‌تواند از طریق اظهارنامه این مورد را خواستار شود.
• اگر مستأجر به علت انقضای مدت زمان اجاره خود بخواهد مکانی که در اختیار او است را تخلیه کرده و مؤجر از تحویل گرفتن آن امتناع کند، مستأجر می‌تواند با یک اظهارنامه از او درخواست کند که مال اجاره داده‌شده را تحویل بگیرد.
• طبق قانون تملک آپارتمان‌ها مصوب 1359، اگر مالک یا استفاده‌کننده، سهم خود را از هزینه‌های مشترک مربوط به آپارتمان نپردازند، هر یک از آن‌ها می‌توانند از طریق یک اظهارنامه، این هزینه را از دیگری مطالبه کنند. در این رابطه می‌توان از وکیل پایه یک دادگستری کمک گرفت.
• طبق ماده 13 قانون بیمه مصوب 1316، اگر شخص بیمه‌شده بخواهد بیمه خود را فسخ کند، باید از طریق یک اظهارنامه آن‌ را به اطلاع بیمه‌کننده برساند.

تفاوت دادخواست با اظهارنامه چیست؟

برای این که به طور کامل بگوییم تفاوت دادخواست با اظهار نامه چیست، به موارد زیر دقت کنید:

• برای ارسال اظهارنامه به یک شخص دیگر، نیازی به رعایت تشریفات دادرسی نخواهد بود؛ اما این موضوع برای دادخواست متفاوت است و برای ثبت دادخواست و ارسال آن به مخاطب، باید تشریفات دادرسی انجام شود.
• برای ارسال اظهارنامه به مخاطب، اظهارکننده فقط هزینه ارسال آن ‌را از طریق دفاتر ثبت اسناد می‌پردازد؛ اما برای ارسال دادخواست باید هزینه دادرسی پرداخته شود.
• اظهارنامه برای اعلام یک موضوع یا اخطار است؛ اما دادخواست نوعی شکایت است که منجر به ایجاد پرونده قضایی و صدور رأی می‌شود.

جمع بندی

در این مطلب دریافتیم که اظهار نامه چیست. همان‌طور که گفتیم، اظهارنامه یک نوشته رسمی است که برای اطلاع یک موضوع یا مطالبه حق و حقوق فرد اظهارکننده برای مخاطب ارسال می‌کند.

شما می‌توانید برای دریافت مشاوره حقوقی در رابطه با تنظیم اظهارنامه و هر آن‌چه که لازم است درباره آن بدانید، با کارشناسان مؤسسه حقوقی دادسو از طریق تماس تلفنی یا واتس‌اپ در ارتباط باشید.

سؤالات متداول