زن پس از جاریشدن صیغه عقد، حق و حقوق خاصی دارد که مهمترین آنها مهریه است. میزان مهریه قبل از عقد با توافق زوجین و خانوادههای آنها تعیین خواهد شد و در روز عقد نکاح، عاقد مقدار مهریه را در سند ازدواج درج میکند. بعد از آن، طبق قوانین مهریه زن میتواند هر زمانی که بخواهد مهریه را مطالبه کند و مرد مؤظف است آن را بپردازد.
در صورتی که میخواهید مهریه خود را بگیرید اما از قوانین مهریه اطلاعی ندارید، میتوانید با وکیل مهریه مؤسسه حقوقی دادسو در ارتباط باشید.
قوانین مهریه چیست؟
مهریه یا مهر یکی از حقوق مالی زن است که به موجب ازدواج و جاریشدن صیغه نکاح دائم یا موقت به زن تعلق میگیرد. طبق ماده 1082 قوانین مهریه، زن به محض اینکه مالک مهر شود، میتواند هر نوع تصرفی در آن داشته باشد. مهریهای که مشخص میشود، باید قابلیت تملک و تصرف داشته باشد و به جز زوجه به فرد دیگری تعلق نداشته باشد.
همچنین، میزان و مبلغ مهریه باید دقیق و معین باشد. به طور معمول مطالبه مهریه در مواقعی رخ میدهد که زوجین به طلاق میرسند. با این وجود، زن قبل از طلاق هم میتواند مهریهای که برای او تعیینشده را طلب کند و مرد نمیتواند از پرداخت حقوق مالی زن شانه خالی کند و عدم استحقاق او را برای دریافت مهریه نشان دهد.
فیلد های "*" اجباری هستند
انواع مهریه طبق قوانین مهریه در ایران
در این بخش از مطلب، انواع مهریه را معرفی میکنیم:
مهرالمسمی
مهرالمسمی مقدار معینی مال است که موقع عقد نکاح به عنوان مهریه با توافق زوجین مشخص میشود. طبق قوانین مهریه، زن تنها میتواند طبق قانون مهریه ۱۱۰ سکه را دریافت کند.
مهرالمثل
در صورتی که مهرالمسمی مجهول باشد یا اینکه مال، ملک و… که برای مهریه زن در نظر گرفته شده، متعلق به زوجه نباشد، مهرالمثل به زن تعلق میگیرد. همچنین در صورتی که زن و مرد در زمان نکاح مهریه را مشخص نکرده باشند و قبل از تراضی بر مهریه بین زوجین نزدیکی رخ داده باشد، مهرالمثل به زن تعلق خواهد گرفت.
برای محاسبه مهرالمثل طبق ماده 1091 قانون مهریه، شأن زن و وضعیت خانوادگی او بررسی میشود و میزان مهرالمثلی که باید پرداخت شود، تعیین خواهد شد.
مهرالمتعه
اگر مهریه در زمان عقد مشخص نشده باشد و زوجین قبل از نزدیکی از هم طلاق توافقی یا یکطرفه بگیرند، مهار المتعه به زن تعلق میگیرد. این نوع از مهریه طبق شرایط مالی و اقتصادی مرد تعیین میشود.
مهرالسنه
تعریف مهرالسنه طبق منابع فقهی مشخص میشود. مهرالسنه برابر با میزان مهریه دختران پیامبر بوده و میزان آن، ۵۰۰ درهم نقره تعیین شده است. مبلغ مهرالسنه با توجه به نوسانات بازار مشخص میشود. در صورتی که در قسمت مهریه سند ازدواج به این موضوع اشاره شده باشد، زن میتواند مهرالسنه را مطالبه کند.
مهریه عندالمطالبه
مهریه عندالمطالبه همان مهریهای است که در زمان نکاح تعیین میشود و پس از جاری شدن صیغه عقد مرد باید آن را به زن بدهد. اگر مرد تمکن مالی داشته باشد باید مهریه عندالمطالبه را به طور کامل به زن بپردازد؛ اما در صورتی که مرد شرایط پرداخت مهریه را نداشته باشد، امکان درخواست اعسار از پرداخت مهریه را دارد.
اگر دادگاه با این درخواست موافق کند، مرد میتواند مهریه را به صورت قسطی بپردازد. در صورتی که مهریه عندالمطالبه باشد، زن به ازای پرداخت 110 سکه میتواند درخواست صدور حکم قضایی کند. اگر مرد با وجود تمکن مالی از پرداخت باقیمانده مهریه زن اجتناب کرده باشد، نحوه پرداخت مهریه به صورت اقساطی یا کامل توسط دادگاه مشخص خواهد شد.
مهریه عندالاستطاعه
در مهریه عندالاستطاعه، شرایط پرداخت مهریه مشروط به داشتن استطاعت مالی مرد خواهد بود. اگر مرد از استطاعت مالی کافی برای پرداخت مهریه برخوردار باشد، میتواند آن را بپردازد؛ اما در صورتی که مرد توانایی مالی پرداخت مهریه را نداشته باشد، اجباری برای این کار توسط او وجود ندارد.
بدین ترتیب تفاوت مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه در این است که، زن نمیتواند به خاطر عدم پرداخت مهریه مرد را روانه زندان کند یا او را تحتفشار بگذارد.
در چه شرایطی مهریه به زن تعلق میگیرد؟
شرایط دریافت مهریه طبق قانون مهریه به شرح زیر است:
- برای پرداخت مهریه، ملاک روز اقامه دعوا و تقدیم دادخواست توسط زن نیست، بلکه مرد باید مهریه را پس از صدور حکم دادگاه و طبق نرخ روز پرداخت کند.
- در صورتی که برای مهریه لازم باشد اموال غیرمنقول و منقول و حسابهای بانکی مرد، ملاک قرار داده شود، زن باید از طریق اجرائیات اداره ثبت برای دریافت مهریه اقدام کند.
- برای کسانی که مهریه آنها زیر 20 میلیون تومان تعیین شده است، امکان مطالبه مهریه از شورای حل اختلاف وجود خواهد داشت؛ اما در شرایطی که مهریه تعیینشده بیشتر این مبلغ باشد، زن میتواند از طریق دفتر ازدواج و طلاقی که در آن نکاح انجام شده، دادگاه یا اداره ثبت مهریه خودش را به اجرا بگذارد.
قانون مهریه در مورد دختر باکره
در صورتی که صیغه طلاق بین زن و مرد جاری شده، اما نزدیکی و رابطه زناشویی بین آنها وجود نداشته باشد، مهریه زن نصف یا ۵۰ درصد مهریه تعیینشده خواهد بود؛ بنابراین میزان مهریه دختر باکره، نصف مهریه مشخسشده خواهد بود.
مراحل به اجرا گذاشتن مهریه زوجه باکره مانند سایر کسانی است که ازدواج کردهاند. در مرحله اول لازم است که درخواست مطالبه مهریه و لیست اموال مرد به دادگاه ارائه شود، سپس بخشی از اموال مرد که به اندازه 50% مبلغ مشخصشده است به عنوان مهریه تعیین میشود.
قانون مهریه در عقد موقت
اگر عقد موقت زن و مرد ثبت شده و میزان مهریه مشخص باشد، زن پس از جاریشدن صیغه عقد میتواند درخواست مهریه را به دادگاه ارائه کرده و آن را دریافت کند. البته در صورتی که مبلغ مهریه تعیینشده زیر 20 میلیون باشد، شورای حل اختلاف وظیفه رسیدگی به پرونده درخواست مهریه را خواهد داشت.
همچنین، در شرایطی که عقد موقت ثبت نشده، اما دو شاهد زن یا مرد برای جاریشدن صیغه عقد و تعیین مهریه وجود داشته باشد، زن میتواند از طریق مراجع قانونی برای دریافت مهریه اقدام کند.
قانون مهریه در طلاق توافقی
در طلاق توافقی زن معمولاً بخشی از مهریه یا تمام آن را میبخشد تا بتواند بدون مشکل و کشمکش از همسرش جدا شود. بخشیدن مهریه طلاق توافقی ممکن است به دلیل تسهیل فرآیند جدایی و طلاق باشد. البته برخی از افراد در ازای دریافت حضانت فرزند و استرداد جهیزیه، مهریه خودشان را در طلاق توافقی به همسرشان میبخشند.
با توجه به اینکه زن و مرد در این سبک از طلاق به توافق رسیدهاند و شرایط پرداخت یا بخشش مهریه، اجرتالمثل، نفقه و… مشخص است، دادگاه به نظر آنها احترام میگذارد و شرایط حق و حقوق زن در طلاق طبق توافقی که بین زن و مرد صورت گرفته تعیین خواهد شد.
قانون بخشش مهریه
بخشش مهریه موضوعی است که معمولاً به درخواست زوجه مطرح میشود. البته برای اینکه زن بتواند مهریه را به همسرش ببخشد، قوانین خاصی تعیین شده است. برای مثال، بخشیدن مهریه باید بعد از جاریشدن صیغه عقد دائم بین زن و مرد انجام شود.
در غیر این صورت، بخشیدن مهریه بدون شاهد و صرفاً برای جلب رضایت دیگران قبل از عقد جایز نیست. برای بخشش مهریه زن میتواند به طور شفاهی، در یک دست نوشته یا در دفتر اسناد رسمی قید کند که مهریه خود را به همسرش بخشیده است. بخشش مهریه در دفاتر اسناد رسمی تحت شرایط تعیینشده انجام میشود.
از جمله این شرایط میتوان به حضور پدر زوجه در دفتر ثبت اسناد و ارائه مدارک هویتی زوجین و سند ازدواج اشاره کرد. معمولاً کسانی که برای بخشش مهریه به دفاتر ثبت اسناد رسمی مراجعه میکنند، مهریه را در ازای دریافت ملک یا حق طلاق و… به مرد میبخشند. همچنین، امکان رجوع از بذل مهریه نیز در شرایط خاصی وجود دارد.
قانون مهریه بدون طلاق
مهریهای که برای ازدواج دائم مشخص شده، حق زن است و در صورتی که زن درخواست پرداخت مهریه را داشته باشد، مرد باید آن را پرداخت کند. البته، برای دریافت مهریه بدون گرفتن طلاق لازم است که وکیل، درخواست مطالبه مهریه را به دادگاه ارائه کند.
همچنین، باید لیست کلیه اموال منقول و غیرمنقول و حسابهای بانکی مرد به دادگاه ارائه شود. سپس با ارائه نظر کارشناس دادگاه توقیف بخشی از اموال مرد یا همه اموال برای مهریه انجام میشود. اگر مرد در این مرحله اقدامی برای رفع توقیف اموال برای مهریه انجام ندهد، توقیف اموال زن به نفع مرد طبق قانون انجام خواهد شد.
قانون مهریه و محاسبه میزان آن
دریافت مهریه مشروط به محاسبه مهریه به نرخ روز خواهد بود. در واقع، اگر مهریه تعیینشده به صورت سکه باشد، مبلغ سکهها برای مهریه، به نرخ روز محاسبه میشود؛ اما در شرایطی که مهریه یک مبلغ مشخص تعیین شده باشد، شاخص مالی یک سال قبل از درخواست مهریه بر شاخص مالی سال تعیین مهریه تقسیم میشود؛ سپس عدد به دست آمده در مبلغ مهریه ضرب شده و میزان مبلغ مهریه به روز به دست خواهد آمد.
قانون تقسیط مهریه
برای قسطبندی مهریه، مرد باید مدارک اعسار یا عدم توانایی پرداخت مهریه را به دادگاه ارائه دهد. در صورتی که مدارک ارائهشده توسط مرد نشان دهد که او به صورت موقتی به اموالش دسترسی ندارد یا پرداخت مهریه از میزان توان اقتصادی او بیشتر است، دادگاه حکم تقسیط مهریه را صادر میکند در غیر این صورت زندان برای مهریه را مورد نظر قرار میدهد.
جمع بندی
در این مطلب دریافتیم که قانون مهریه چیست و تحت چه شرایطی میتوان مهریه را دریافت کرد. با توجه به اینکه مطالبه مهریه پیچیده است، میتوانید از وکیل پایه یک دادگستری مشاوره بگیرید تا پروندهای که دارید بدون مشکل پیش برود. وکلای مؤسسه حقوقی دادسو پروندههای زیادی را در زمینه مطالبه مهریه به سرانجام رساندهاند. شما میتوانید برای دریافت خدمات مشاوره از طریق واتساپ با ما در ارتباط باشید.
سوالات متداول
قانون تقسیط مهریه چیست؟
مرد با ارائه درخواست اعسار و اثبات عدم توانایی مالی در پرداخت مهریه، میتواند آن را به صورت قسطی پرداخت کند.
نحوه محاسبه مهریه طبق جدیدترین قانون مهریه به چه صورت است؟
مبلغ مهریه به نرخ روز محاسبه خواهد شد و مبلغ آن بنا بر شاخصهای مالی سال مورد نظر حساب میشود.
قانون مهریه در طلاق توافقی چگونه است؟
در طلاق توافقی زوجین برای پرداخت مهریه توافق میکنند و در صورت بخشش مهریه توسط زن، الزامی برای پرداخت آن وجود نخواهد داشت.
قانون مهریه در مورد دختر باکره چیست؟
اگر عقد نکاح انجام شده باشد، اما زوجین بخواهند طلاق بگیرند و دختر باکره باشد، مرد موظف است نصف مهریه تعیینشده را به دختر بپردازد.
