قراردادها و عقودی که بین دو طرف بسته میشوند انواع مختلفی دارند. یکی از این عقود هبه است. هبه یعنی فردی مالی را به رایگان و بدون چشمداشت به دیگری بخشیده باشد؛ اما در صورت پشیمانی، امکان رجوع از هبه وجود دارد؟
گاهی مواقع فرد با شناخت و بررسی لازم، هبه را انجام میدهد و پس از بخشش مال، پشیمان نمیشود؛ اما در صورتی که فردی که مالی را هبه کرده باشد، از بخشش آن پشیمان شود، تحت شرایط خاصی امکان استرداد هبه برای او وجود خواهد داشت.
به طور کلی، برای پس گرفتن هبه باید شرایطی مانند موجود بودن عین مال موهوبه، معوضنبودن هبه، از بین نرفتن مال موهوبه و … برقرار باشد.
در صورتی که در مورد شرایط رجوع از هبه سؤال و ابهامی دارید، میتوانید با وکیل ملکی مؤسسه حقوقی دادسو در ارتباط باشید.
آیا هبه قابل برگشت است؟
طبق ماده 795 قانون مدنی، هبه به عقدی گفته میشود که به موجب آن یک نفر مالی را مجانی یا به صورت رایگان به فرد دیگری تملیک میکند.
در این شرایط، تملیککننده مال به عنوان واهب و طرف دیگر به عنوان متهب شناخته میشود. همچین مالی را که مورد هبه است یا بخشیدهشده عین موهوبه مینامند.
با توجه به اینکه هبه یک نوع عقد جایز است و امکان رجوع از این عقد وجود دارد، فردی که مالی را هبه کرده، میتواند با رعایت شرایط خاصی که در قانون ارائه شده، عقد هبه را فسخ کرده و مال بخشیدهشده را پس بگیرد.
به این شرایط رجوع از هبه گفته میشود.
شرایط رجوع از هبه
برای اینکه بتوانید مالی را که هبه کردهاید یا بخشیدهاید، مجدداً به دست بیاورید، نباید موانع استرداد هبه برای آن وجود داشته باشد.
در واقع، واهب تنها در صورتی میتواند برای دریافت موهوبه اقدام کند که شرایط رجوع از هبه برقرار بوده و عین مال موجود باشد.
برای اینکه بتوانید نسبت به این موضوع شناخت بهتری به دست بیاورید، شرایط رجوع از هبه را در ادامه ارائه میدهیم:
- مال موهوبه از بین نرفته و مالکیت آن به فرد دیگری منتقل نشده باشد.
- گیرنده هبه جزو فرزندان یا والدین فرد نباشد.
- عین مال هبهشده موجود بوده و تغییراتی به خاطر استفادههای دیگر در آن ایجاد نشده باشد.
- هبه از نوع هبه معوض نبوده یا عوض هبه از متهب گرفته نشده باشد.
- برای استرداد هبه باید مالی که بخشیده شده موجود باشد و مانعی برای دریافت مال وجود نداشته باشد تا واهب بتواند به صورت قانونی از هبه رجوع کند.
اگر میخواهید مطمئن شوید که شرایط رجوع از هبه را دارید یا خیر، بهتر است از مشاوره حقوقی تخصصی بهره ببرید.
طرح دعوای پس گرفتن هبه
در صورتی که تمام شرایط رجوع از هبه برقرار باشد، واهب یا بخشنده مال میتواند طبق قانون مدنی برای پس گرفتن هبه طرح دعوا کند.
اگر پس گرفتن هبه توسط دادگاه تأیید شده باشد، واهب میتواند برای پس گرفتن مالش اقدام کند. البته متهب میتواند نسبت به رأی صادره اعتراض کند و منتظر تجدید نظر بماند.
در صورتی که دادگاه تجدیدنظر هم حکم استرداد هبه را تأیید کند، متهب باید موهوبه را به واهب پس بدهد.
همچنین، واهب میتواند از طریق اجرای احکام دادگاه نیز برای دریافت عین مالی که بخشیده شده است، اقدام کند و آن را پس بگیرد.
مراحل طرح دعوای پس گرفتن هبه به صورت زیر است:
- ثبتنام در سامانه ثنا و ایجاد حساب کاربری
- ارسال اظهارنامه رجوع هبه از سوی واهب برای متهب
- تقدیم دادخواست تأیید رجوع هبه به دادگاه حقوقی از طریق دفاتر خدمات قضایی
- دریافت ابلاغیه تعیین وقت دادرسی و حضور در جلسات دادرسی
- صدور حکم بدوی تأیید رجوع هبه در صورت عدم وجود موانع دریافت هبه
در چه مواردی نمیتوان از هبه رجوع کرد؟
رجوع از هبه ملک و … تنها در شرایطی امکان دارد که فردی که مالی را هبه کرده است، بتواند عین آن را پس بگیرد؛ بنابراین قبل از اقدام برای پس گرفتن هبه، فردی که مال را بخشیده است باید موانع پس گرفتن آن را بشناسد.
از جمله شرایطی که به عنوان موانع رجوع هبه شناخته میشود، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اگر مالی که هبه شده یا عین موهوبه از بین رفته باشد، امکان رجوع از آن وجود ندارد.
- در صورتی که گیرنده هبه پدر و مادر یا اولاد واهب باشد، امکان رجوع از آن وجود نخواهد داشت.
- در شرایطی که هبه از نوع عقد معوض باشد و واهب در ازای مالی که بخشیده است، چیزی را از طرف مقابل دریافت کرده باشد، رجوع از آن ممکن نیست.
- اگر مال هبهشده دچار تغییراتی شده باشد و عین مال موجود نباشد، واهب نمیتواند برای دریافت آن اقدام کند.
نمونه دادخواست رجوع از هبه
برای اینکه واهب بتواند مالی که هبه کرده را پس بگیرد، در قدم اول لازم است که دادخواست پس گرفتن ملک هبه شده و … را با کمک وکیل پایه یک دادگستری تنظیم کند.
سپس این دادخواست باید برای دادگاه ارسال شود تا پس از بررسی شرایط و صدور حکم، واهب مشکلی برای پس گرفتن موهوبه نداشته باشد.
در این بخش یک نمونه دادخواست رجوع هبه را ارائه میکنیم تا با نحوه تنظیم دادخواست این دعوا بیشتر آشنا شوید:
ریاست محترم دادگاه حقوقی ……..
با سلام
احتراماً اینجانب …….. مالک یک دستگاه خودرو سواری، مدل …….. رنگ …….. به شماره شاسی …….؛ و شماره موتور …….؛ و شماره انتظامی …….. بودهام که ضمن ازدواج با خانم ……. (همسر فعلی اینجانب) خودرو مزبور را به ایشان هبه کردهام. متأسفانه، در حال حاضر، به دلیل اختلافات خانوادگی ایشان زندگی مشترک را ترک کرده و با وجود ارسال اظهارنامه رجوع هبه توسط بنده از بازگرداندن خودرو فوقالذکر خودداری میکند.
با توجه به اینکه هبه عقدی جایز بوده و نظر به ابلاغ اظهارنامه رجوع هبه، به خوانده محترم و خودداری او از بازگرداندن عین موهوبه، درخواست تأیید رجوع هبه طبق قانون مدنی از محضر جنابعالی مورد استدعا است.
جمع بندی
مالی که توسط فردی به دیگری بخشیده شده است، به عنوان هبه شناخته میشود و پس از عقد هبه رسمی، فرد میتواند برای دریافت آن رجوع کند.
اگر مالی که بخشیده شده است، از بین رفته یا تغییراتی در آن ایجاد شده باشد، امکان پس گرفتن هبه وجود نخواهد داشت.
با این حال، در صورت موجود بودن عین مال، واهب میتواند طرح دعوا استرداد هبه را مطرح کرده و با طیکردن مراحل قانونی، از آنچه بخشیده است، رجوع کند.
اگر قصد رجوع از هبه را دارید، میتوانید با وکلای متخصص مؤسسه حقوقی دادسو از طریق تماس تلفنی یا واتساپ در ارتباط باشید.
سؤالات متداول
آیا هبه قابل برگشت است؟
اگر شرایط رجوع از هبه برقرار باشد و موانع رجوع از مال بخشیده شده وجود نداشته باشد، واهب میتواند از طریق دادگاه برای دریافت مالی که هبه شده اقدام کند.
شرایط رجوع از هبه چیست؟
برای پس گرفتن هبه، مال موهوبه باید موجود بوده و از بین نرفته باشد، هبه معوض نبوده و در عوض هبه مالی گرفته نشده باشد.
موانع رجوع از هبه چیست؟
اگر گیرنده هبه، پدر و مادر یا فرزند فرد باشد یا عین مال از بین رفته باشد، امکان رجوع از هبه ملک و … وجود ندارد.
