برگشت خوردن چک به معنی عدم پرداخت وجه چک در زمان ارائه آن به بانک است و میتواند تبعات حقوقی و مالی متعددی برای صادرکننده و دارنده چک همانند شکایت کیفری چک به همراه داشته باشد.
دارنده چک در مواجهه با چک برگشتی، میتواند با طرح شکایت حقوقی یا کیفری، حقوق خود را پیگیری کند. نوع شکایت و مرجع رسیدگی به آن، با توجه به شرایط و مبلغ چک متفاوت خواهد بود.
دارنده چک میتواند با دریافت گواهی عدم پرداخت از بانک، اقدام به ثبت شکایت کیفری چک صیادی کند.
مؤسسه حقوقی دادسو با بهرهگیری از وکیل چک مجرب، به مؤکلین خود در زمینههای مختلفی همچون مشاوره تخصصی نحوه شکایت کیفری چک صیادی، تنظیم دادخواست، پیگیری پرونده در مراجع قضایی و اجرای احکام کمک میکند.
- توقیف حسابها و اموال بدهکار
- انتخاب مسیر کیفری یا حقوقی مطابق شرایط پرونده
- پیگیری توسط وکلای متخصص دعاوی چک
- مشاوره حقوقی رایگان، فقط با یک پیام
نحوه شکایت کیفری چک صیادی
یکی از روشهای پیگیری چک برگشتی، طرح شکایت کیفری در دادگاه است.
چنانچه چکی به دلایلی همچون نبود موجودی کافی در حساب، مغایرت امضا یا خط خوردگی در متن برگشت بخورد، دارنده چک باید ابتدا به بانک مراجعه کرده و گواهی عدم پرداخت دریافت کند.
این گواهی به عنوان مدرکی مبنی بر عدم پرداخت چک، در مراحل بعدی شکایت مورد استفاده قرار میگیرد.
دارنده چک برای ثبت شکایت چک برگشتی به صورت کیفری، باید با در دست داشتن اصل چک و گواهی عدم پرداخت به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کند.
البته برای شکایت کیفری چک ابتدا باید در وبسایت ثنا ثبتنام کنید. سپس، میتوانید روند پرونده و ابلاغیههای صادرشده را از طریق سامانه ثنا پیگیری کنید.
نکات مهم در نحوه شکایت کیفری چک صیادی
شکایت کیفری از چک یکی از رایجترین دعاوی در حوزه حقوقی است. با این حال، چنین فرآیندی دارای ظرافتها و نکات مهمی است که عدم توجه به آنها میتواند به عدم موفقیت در پیگیری حقوقی منجر شود.
در ادامه به برخی از مهمترین نکات نحوه شکایت کیفری چک صیادی زمینه میپردازیم:
- تعیین طرف شکایت: بر اساس قوانین موجود، صادرکننده چک تنها فردی است که میتواند مورد شکایت کیفری قرار بگیرد. این بدان معنی است که نمیتوان علیه سایر افرادیکه در رابطه با چک مسئولیت دارند، نظیر ظهرنویس یا ضامن، به صورت کیفری شکایت کرد.
- ارائه گواهی عدم پرداخت به نام شاکی: فقط فردی میتواند نسبت به چک شکایت کیفری کند که چک را به بانک ارائه داده و گواهی عدم پرداخت به نام او صادر شده باشد. در صورتیکه چک پس از برگشت خوردن به شخص دیگری منتقل شود، حتی اگر این انتقال با رضایت صادرکننده چک صورت گرفته باشد، شخص جدید نمیتواند نسبت به آن شکایت کیفری کند. البته استثنائات قانونی نیز وجود دارد؛ برای مثال، در صورتیکه انتقال چک بهصورت قهری (مثل انتقال از طریق ارث) صورت گرفته باشد، ممکن است شخص جدید بتواند نسبت به چک شکایت کند.
شکایت کیفری از چک برگشتی در چه مواردی پذیرفته نمیشود؟
در برخی موارد خاص، علیرغم برگشت خوردن چک، امکان پیگیری کیفری وجود ندارد. این موارد به دلیل وجود شرایط و توافقات خاص بین طرفین معامله یا به دلایل قانونی دیگر است.
در ادامه به بررسی برخی از این موارد میپردازیم:
- چکهای سفید: چکی که تنها امضای صادرکننده را دارد و سایر مشخصات آن توسط دارنده تکمیل میشود، در صورت برگشت خوردن قابل پیگیری کیفری نیست. دلیل این امر عدم مشخص بودن دقیق تعهد صادرکننده در زمان صدور چک سفید امضا است.
- چک مشروط: اگر پرداخت چک منوط به تحقق شرط خاصی مثل انتقال سند ملک شده باشد، در صورت عدم تحقق شرط، امکان پیگیری کیفری وجود ندارد؛ چرا که پرداخت چک به شرط وقوع یک رویداد خاص تعلیق شده است.
- چک بیتاریخ: چکی که تاریخ دقیقی نداشته باشد و تاریخ آن توسط دارنده اضافه شود، در صورت اثبات این ادعا، قابل پیگیری کیفری نخواهد بود.
- چک وعدهدار: چکی که تاریخ صدور آن زودتر از تاریخ سررسید باشد، به دلیل ماهیت وعدهدار بودن، تنها از طریق حقوقی قابل مطالبه است و پیگیری کیفری آن امکانپذیر نیست.
- چکهای مربوط به معاملات نامشروع: چکی که بابت معاملات خلاف قانون نظیر ربا صادر شده باشد، فاقد اعتبار قانونی است و قابل پیگیری کیفری نخواهد بود.
- چک تضمینی: چکی که به عنوان تضمین انجام یک معامله یا تعهد صادر میشود، در صورت عدم انجام تعهد، صرفاً از طریق حقوقی قابل مطالبه است و پیگیری کیفری آن امکانپذیر نیست.
- تجاوز از مهلت قانونی: اگر دارنده چک ظرف شش ماه از تاریخ سررسید نسبت به اخذ گواهی عدم پرداخت یا طرح شکایت کیفری اقدام نکند، حق پیگیری کیفری از او سلب میشود.
- چکهای صادره از سوی مؤسسات مالی: چکی که توسط مؤسسات مالی و اعتباری صادر شود، بهدلیل ماهیت این مؤسسات قابل پیگیری کیفری نیست.
- چک ظهرنویسی شده: چکی که پس از برگشت خوردن و صدور گواهی عدم پرداخت، به شخص دیگری منتقل شود، قابل پیگیری کیفری نخواهد بود.
مجازات کیفری صدور چک برگشتی چیست؟
ماده ۷ قانون صدور چک به مجازاتهای مختلفی برای صدور چک برگشتی اشاره میکند. این مجازاتها بر اساس مبلغ چک متفاوت بوده و به شرح هستند:
- چکهای با مبلغ کمتر از ده میلیون تومان: برای این دسته از چکها، حبس تا شش ماه در نظر گرفته شده است.
- چکهای با مبلغ بین ده تا پنجاه میلیون تومان: در این حالت، فرد صادرکننده چک به حبس بین شش ماه تا یک سال محکوم میشود.
- چکهای با مبلغ بیش از پنجاه میلیون تومان: مجازات سنگینتری برای این دسته از چکها در نظر گرفته شده است. فرد صادرکننده علاوهبر حبس یک تا دو ساله، به مدت دو سال از داشتن دسته چک محروم خواهد شد.
شرایط شکایت کیفری از چک برگشتی
طبق قانون صدور چک، برای اینکه شخصی که چک بیمحل دریافت کرده بتواند از طریق مجاری قانونی و کیفری پیگیری کند، باید شرایط خاصی را داشته باشد.
ماده ۱۱ این قانون بهطور دقیق به این شرایط اشاره میکند:
- اگر چکی که به شما دادهاند بدون موجودی در حساب صادرکننده برگشت بخورد، برای اینکه بتوانید از نظر قانونی پیگیری کرده و از صادرکننده شکایت کنید، باید خیلی زود اقدام کنید. طبق قانون، شما فقط شش ماه فرصت دارید تا با این چک به بانک بروید و گواهی عدم پرداخت بگیرید. در غیر این صورت، گویی از حق خود گذشتهاید و دیگر نمیتوانید از طریق قانونی پیگیری کنید. در این صورت، مهلت برگشت زدن چک نیز از دست شما خواهد رفت.
- بعد از اینکه از بانک گواهی گرفتید که چک شما پرداخت نشده، باز هم فرصت محدودی برای شکایت دارید. قانون میگوید که شما حداکثر شش ماه فرصت دارید تا به دادگاه بروید و از کسی که چک را به شما داده شکایت کنید. اگر این شش ماه بگذرد و شما شکایت نکنید، دیگر نمیتوانید از طریق قانونی پیگیری کنید و حق شکایت از شما سلب میشود.
مهلت شکایت کیفری از چک برگشتی
در قوانین ایران، دو محدودیت زمانی برای شکایت کیفری از چک برگشتی مشخص شده است که هر کدام نقش مهمی در فرآیند رسیدگی دارند.
اولین محدودیت زمانی مربوط به مدت زمان دریافت گواهی عدم پرداخت است. دارنده چک باید از تاریخ صدور چک تا مدت ۶ ماه، چک را برگشت زده و از بانک گواهی عدم پرداخت دریافت کند.
در صورتی که این گواهی به موقع دریافت نشود، دیگر امکان پیگیری شکایت کیفری وجود نخواهد داشت.
اگر دارنده چک موفق به دریافت گواهی عدم پرداخت شد، ۶ ماه دیگر فرصت دارد تا به دادسرا مراجعه کرده و شکایت کیفری خود را آغاز کند.
به عبارت دیگر، دارنده چک در مجموع تا ۱۲ ماه از تاریخ صدور چک برای اقدام قانونی فرصت دارد.
اگر در این مدت شکایت کیفری انجام نشود، تنها راه باقیمانده برای پیگیری طلب، استفاده از روشهای حقوقی و ثبتی است.
مدت زمان رسیدگی به شکایت کیفری چک برگشتی
رسیدگی به شکایت کیفری چک برگشتی، بسته به شرایط مختلف زمان خاصی ندارد و نمیتوان برای آن یک بازه زمانی ثابت تعیین کرد.
این زمان تحت تأثیر چندین عامل قرار دارد. ابتدا باید چک به موقع برگشت زده شده و شکایت از طرف دارنده چک ثبت شود.
در قدم بعد، مراحل مختلف دادرسی مانند برگزاری جلسات دادگاه و صدور حکم نهایی در مدت زمان رسیدگی تأثیرگذار خواهند بود.
همچنین، در صورتی که حکم اولیه صادر شود، احتمال ورود پرونده به مرحله تجدیدنظر یا فرجامخواهی نیز وجود دارد که ممکن است مدت زمان رسیدگی را طولانیتر کند.
به طور کلی، در نظر گرفتن تمام این مراحل میتواند باعث شود که رسیدگی به شکایت کیفری چک برگشتی برای هر پرونده متفاوت باشد و نتوان زمان مشخصی را برای آن پیشبینی کرد.
جمع بندی
شکایت کیفری از چک برگشتی فرآیندی است که با هدف احقاق حق دارنده چک و مجازات صادرکننده چک بیمحل انجام میشود.
این فرآیند شامل مراحل مختلفی از جمله مراجعه به دادسرا، طرح شکایت، پیگیری پرونده و صدور حکم است.
آشنایی با قوانین و مقررات مرتبط، جمعآوری مدارک کافی و انتخاب وکیل متخصص امری ضروری برای موفقیت در این نوع شکایت است.
مؤسسه حقوقی دادسو با بهرهگیری از وکلای مجرب و باتجربه در زمینه حقوقی، آماده ارائه مشاوره حقوقی و انجام کلیه مراحل شکایت کیفری از چک صیادی و برگشتی به بهترین نحو ممکن است.
سؤالات متداول
شرایط شکایت کیفری از چک چیست؟
شکایت کیفری از چک منوط به این است که چک دارای تاریخ معین باشد و بهعنوان ضمانت صادر نشده باشد. همچنین، چک نباید سفید امضا یا مشروط باشد.
برای شکایت کیفری از چک به کجا مراجعه کنم؟
محل رسیدگی به شکایت کیفری از چک برگشتی، دادسرای محل شعبه بانکی است که چک در آن برگشت خورده است.
چه مدارکی برای شکایت کیفری از چک برگشتی لازم است؟
برای شکایت کیفری از چک برگشتی به چند سند مهم مانند شکوائیه صدور چک بلامحل، اصل چک برگشتی که بانک آن را برگشت زده و گواهی عدم پرداخت چک صادرشده توسط بانک نیاز دارید.
شکایت کیفری چک برگشتی چقدر طول میکشد؟
رسیدگی به شکایت کیفری چک برگشتی، بسته به شرایط مختلف زمان خاصی ندارد و نمیتوان برای آن یک بازه زمانی ثابت تعیین کرد.
