عسر و حرج در حقوق خانواده به وضعیتی گفته میشود که ادامه زندگی مشترک برای زن با مشقت شدید و غیرقابلتحمل همراه باشد؛ بهگونهای که عرفاً نتوان او را به ادامه این شرایط ملزم کرد. در چنین مواردی، زن میتواند با استناد به عسر و حرج، از دادگاه درخواست طلاق از طرف زن بدهد و برای اثبات آن، باید دلایل و مدارک کافی ارائه شود.
مصادیق عسر و حرج میتواند شامل اعتیاد شدید زوج، ترک زندگی خانوادگی، ضربوجرح، سوءرفتار مستمر، محکومیت کیفری طولانی، بیماریهای صعبالعلاج یا هر وضعیتی باشد که دوام زندگی را دشوار و زیانبار کند. تشخیص نهایی با دادگاه است و موفقیت دعوا تا حد زیادی به نحوه طرح دعوا، مستندسازی و پیگیری حقوقی دقیق بستگی دارد.
اگر بهدلیل شرایط سخت زندگی مشترک بهدنبال طلاق بهعلت عسر و حرج هستید، مجموعه حقوقی دادسو میتواند با بررسی دقیق وضعیت شما، مسیر قانونی مناسب را مشخص کرده و در تنظیم دادخواست، جمعآوری مستندات و پیگیری پرونده همراهتان باشد.
- انجام مراحل طلاق توافقی و حق طلاق
- بدون حضور زوجین در هیچ مرحلهای
- توسط وکلای متخصص طلاق و خانواده
- بین ۲۰ تا 60 روز کاری
- پرداخت اقساطی بدون سود و ضامن
- مشاوره رایگان در واتساپ و تلگرام
مصادیق عسر و حرج چیست؟
طبق قانون مدنی، در شرایطی که دوام زوجیت، موجب عسر و حرج زوجه باشد، زوجه میتواند به حاکم شرع مراجعه کرده و تقاضای طلاق کند.
سپس در صورتی که عسر و حرج مذکور در محکمه ثابت شود، دادگاه میتواند زوج را اجبار به طلاق کند. در شرایطی که اجبار مرد ممکن نباشد، زوجه به اذن حاکم شرع یا قاضی طلاق داده میشود.
بدین ترتیب، برای طلاق یکطرفه خانم لازم است که حتماً مصادیق عسر و حرج در قانون ثابت شود؛ در غیر این صورت همچنان شرایط و مراحل درخواست طلاق از طرف مرد برقرار خواهد بود و اجازه و رضایت زوج برای جدایی لازم است.
همه مشکلاتی که زوجین ممکن است در طول زندگی مشترک با آنها مواجه شوند موجب عسر و حرج زن نمیشود؛ بلکه تنها برخی از موارد میتواند به عنوان مصادیق عسر و حرج در نظر گرفته شود و زن میتواند طبق آنها برای طلاق اقدام کند:
ترک زندگی خانوادگی توسط مرد
اگر مرد برای اینکه بداند شرایط طلاق توافقی چگونه است، راضی نشود و زندگی مشترک را به مدت 6 ماه متوالی یا 9 ماه متناوب ترک کرده باشد، زن میتواند به دلیل مصادیق عسر و حرج در قانون برای طلاق اقدام کرده و از همسرش یکطرفه جدا شود.
اعتیاد مرد به مواد مخدر
اعتیاد مرد به یکی از انواع مواد مخدر یا مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد کند نیز موجب عسروحرج زوجه است.
در صورتی که مرد به این موارد اعتیاد داشته باشد و علیرغم تلاش زوجه و مراجعه مداوم به مراکز ترک اعتیاد موفق به ترک مواد یا الکل نشده باشد، زن میتواند از همسرش جدا شود.
محکومیت قطعی به حبس بیشتر از 5 سال
با توجه به اینکه محکومیت قطعی مرد به حبس بیشتر از 5 سال موجب اختلال در زندگی زناشویی زوجین شده و شرایط زندگی را برای زن سخت و مشقتبار میکند، زوجه میتواند به خاطر مصادیق عسر و حرج در قانون از همسرش جدا شود.
ضرب و شتم یا هر نوع بد رفتاری مرد
ضرب و شتم و هرگونه سوء رفتار مستمر زوج که قابل تحمل نباشد موجب عسروحرج میشود؛ یعنی در صورتی که مرد مدام همسرش را کتک بزند و جان زن در خطر باشد، میتواند از همسرش جدا شود.
بیماری صعبالعلاج یا مسری مرد
ابتلای زوج به بیماریهای صعبالعلاج روانی یا جسمانی مانند ایدز که مسری بوده و زندگی زناشویی را برای زوجه سخت میکند نیز موجب عسروحرج زن میشود.
شروط ۱۲گانه عسر و حرج
همانطور که گفتیم، زن میتواند بهواسطه اثبات عسروحرج یا اجرای شروط ضمن عقد (شروط دوازدهگانه) از همسرش جدا شود؛ اما عسروحرج و شرایط ضمن عقد چه تفاوتی دارند؟
حکم طلاق در برابر گواهی عدم امکان سازش
وقتی زوجه در دادگاه، وجود عسروحرج را اثبات میکند، قاضی میتواند مستقیماً حکم به طلاق صادر کند و در واقع مرد را ملزم به طلاق نماید.
اما اگر ادعا مبتنی بر تحقق یکی از شرایط ضمن عقد باشد، مرجع قضائی معمولاً گواهی عدم امکان سازش صادر میکند تا طرفین یا دفتر رسمی ثبت ازدواج نسبت به اجرای شرط اقدام کنند.
مدت اعتبار رأی دادگاه و گواهی عدم امکان سازش
رأی دادگاه درباره طلاق بهواسطه اثبات عسروحرج، 6 ماه اعتبار دارد؛ یعنی اگر ظرف 6 ماه پس از قطعیشدن رأی، ثبت طلاق انجام نگردد، آن رأی قابلیت اجرا را از دست میدهد.
گواهی عدم امکان سازش که در پروندههای مبتنی بر شروط عقدنامه صادر میشود، مدت اعتبار کوتاهتری دارد و تنها 3 ماه از زمان قطعیت خود اعتبار خواهد داشت.
نمونه دادخواست طلاق به دلیل عسروحرج
حالا که متوجه شدیم طلاق به دلیل مصادیق عسر و حرج چقدر طول میکشد و مراحل آن چیست، بهتر است با نمونه ارائه دادخواست عسروحرج آشنا شوید:
ریاست محترم دادگاه خانواده شهر …………
باسلام؛ احتراماً به استحضار می رسانم اینجانب ………….. در تاریخ ………….. مطابق سند نکاحیه …………….. در دفتر ازدواج شماره ……… شهر …………………. با خوانده دعوا ازدواج نمودم و حاصل زندگی مشترک 23 ساله ما 3 فرزند به اسامی 1) ………. 19 ساله 2) ………………… 22 ساله 3) …………….. 11 ساله می باشد.
متأسفانه از ابتدای زندگی با همسرم هیچ گونه تفاهمی با هم نداشته و حتی در جزئیات زندگی نیز با هم اختلاف نظر اساسی داریم که در طول زندگی مشترک همیشه صبر پیشه نموده و به دلیل وجود فرزندان و آینده ایشان زندگی مشترک را تحمل نموده ام در حال حاضر که فرزندانم همگی بالغ و رشید شده اند دیگر ادامه زندگی برای من غیرقابل تحمل شده است لذا با بخشیدن کل مهریه خود که عبارت است از مبلغ …………. ریال تقاضای صدور حکم طلاق را دارم.
جمع بندی
در صورتی که مرد به طور ناگهانی زندگی مشترک را ترک کند و 6 ماه یا بیشتر از او خبری نباشد، یا اینکه زوج به بیشتر از 5 سال حبس محکوم شده باشد، زن میتواند طبق مصادیق عسر و حرج در قانون درخواست طلاق یک طرفه بدهد.
جهت کسب اطلاعات بیشتر درباره نحوه مطرح کردن طلاق از جانب خانم به دلیل مصادیق عسر و حرج، میتوانید با مشاورین مؤسسه حقوقی دادسو در ارتباط باشید.
سؤالات متداول
مصادیق عسر و حرج چیست؟
اگر ادامه زندگی برای زن دشوار و غیرممکن بوده یا خانم در زندگی مشترک در سختی قرار گرفته باشد، میتواند با اثبات مصادیق عسر و حرج برای طلاق یکطرفه اقدام کند.
آیا اثبات مصادیق عسر و حرج با شاهد امکانپذیر است؟
زوجه میتواند جهت اثبات سوء رفتار همسرش از شهادت شهود نیز کمک بگیرد.
چهار مورد از مصادیق عسر و حرج کدامند؟
اعتیاد زیانآور مرد، ترک زندگی مشترک بدون عذر موجه به مدت 6 ماه متوالی یا 9 ماه متناوب، ضرب و شتم زوجه و جنون مرد از جمله موارد عسر و حرج زن هستند.
آیا در صورت ابتلای مرد به بیماری صعبالعلاج یا مسری زن میتواند طلاق بگیرد؟
بله؛ ابتلای مرد به بیماری صعبالعلاج یا مسری یکی از مصادیق عسر و حرج است.
طلاق آخرین راه حل برای حل مشکلات زندگی مشترک است. لطفا قبل از اینکه به صورت جدی به طلاق فکر کنید با مشاور خانواده مشورت نمایید. در صورتی که تصمیم شما قطعی است، همکاران ما در دادسو راهنماییتان می کنند.
