فرق سرقفلی با مالکیت یکی از سؤالات رایج در حوزه معاملات املاک است. حق سرقفلی مغازه و مالکیت هر دو در دنیای حقوقی املاک نقش مهمی دارند، اما این دو مفاهیم متفاوتی از نظر حقوقی و اقتصادی هستند.
به طور کلی، مالکیت به معنی داشتن حقوق کامل و دائمی بر یک ملک است، در حالی که سرقفلی بیشتر به حق استفاده از یک ملک تجاری برای مدت معین اشاره دارد. در این مقاله، به طور مفصل به تفاوت سرقفلی و مالکیت خواهیم پرداخت.
برای مشاوره بیشتر در زمینه فرق سرقفلی و مالکیت و در صورت نیاز به راهنماییهای حقوقی، میتوانید از خدمات مؤسسه حقوقی دادسو بهرهمند شوید.
نوع ملک در فرق مالکیت و سرقفلی چیست؟
اولین فرق سرقفلی با مالکیت، به نوع ملک مرتبط است.
حق سرقفلی تنها برای املاک تجاری صادر میشود و دارنده این حق میتواند انتقال سرقفلی به فرزند، فروش آن و … را طبق قانون انجام دهد؛ اما حق مالکیت برای تمام ملکهای تجاری و مسکونی وجود دارد و مالک زمین یا ملک میتواند طبق قانون از منافع این حق بهرهمند شود.
برای اجاره ملک مسکونی، مستأجر مبلغی که برای اجاره ملک تعیین شده را به مالک میپردازد؛ اما زمانی که فرد یک ملک تجاری را اجاره میکند، لازم است که مبلغی را به عنوان سرقفلی در اختیار فردی که دارنده این حق است، قرار داده و سرقفلی را نیز اجاره کند.
در اغلب مواقع، حق سرقفلی قابل بازگشت است و به مستأجر برگردانده میشود؛ مگر اینکه این وجه برای فروختن سرقفلی در نظر گرفته شده باشد.
قابلیت اسقاط در تفاوت مالکیت و سرقفلی
با وجود اینکه حق سرقفلی و حق مالکیت به عنوان حقوق عینی و قانونی در اختیار داشتن و تملک یک دارایی یا بهرهمندی از منافع آن محسوب میشود، اما هر دوی این حقوق قابل اسقاط هستند.
شرایطی که برای قابلیت اسقاط به عنوان یکی از مهمترین فرق سرقفلی با مالکیت در نظر گرفته شده، به شرح زیر است:
اسقاط حق سرقفلی از صاحب امتیاز
کسب رضایت مالک در انتقال سرقفلی واجب است و دارنده سرقفلی نمیتواند این حق را بدون اجازه مالک به مستأجر دیگری منتقل کند.
در صورت وجود این شرایط، مالک میتواند نیمی از حق سرقفلی را پرداخت کرده و خواستار تخلیه ملک تجاری توسط مستأجر شود.
در صورتی که در اجاره نامه این موضوع قید شده باشد که صاحب امتیاز سرقفلی تنها میتواند در حرفه خاصی در مغازه مشغول به کار باشد؛ اما مستأجر بدون اجازه و رضایت مالک نسبت به تغییر شغلش اقدام کرده باشد، مالک میتواند فسخ سرقفلی را بدون پرداخت حق سرقفلی به مستأجر انجام داده و ملک را تخلیه کند.
تعدی و تفریط از حدود اجازه مالک و عدم پرداخت اجارهبها در موعد مقرر از دیگر موادی هستند که امکان اسقاط سرقفلی را برای مالک ملک تجاری فراهم میکنند.
اسباب اسقاط حق مالکیت
در اداکه بررسی فرق سرقفلی با مالکیت، باید بدانید با وجود اینکه حق مالکیت یک ملک برای دارنده آن محفوظ است، اما در شرایط خاصی این حق نیز ممکن است از دارنده آن سلب شود.
انصراف از مالکیت زمین یا ملک با اراده فرد، وقفکردن ملک با اراده مالک، وجود مستندات قانونی منکر حق مالکیت مالک بر ملک او و از بین رفتن و تلف شدن عین مال از جمله مواردی هستند که موجب فسخ حق مالکیت فرد بر زمین یا ملک مسکونی یا تجاری میشوند.
قانون روابط مؤجر و مستأجر در فرق سرقفلی با مالکیت
در خرید مغازه سرقفلی دار شرایط انتقال یا فروش سرقفلی و امتیازات مشخص است؛ اما در روابط بین مستأجر و مؤجر، قوانین حق کسبوپیشه و سرقفلی تا حدی با پیچیدگی همراه خواهد بود.
بر اساس ماده 6 قانون روابط مؤجر و مستأجر، هرگاه مالک، ملک تجاری خودش را به فرد دیگری اجاره داده و مبلغی را به عنوان حق سرقفلی از مستأجر دریافت کند، حق سرقفلی ملک تجاری را به مستأجر ارائه داده است.
بدین ترتیب، مستأجر نیز میتواند حق سرقفلی را طبق قراردادی که با مالک دارد به دیگری انتقال داده و مبلغی را به عنوان اجاره سرقفلی از مستأجر جدید دریافت نماید.
طبق تبصره یک همین ماده قانونی، در صورتی که مالک، سرقفلی را نگرفته باشد و مستأجر برای دریافت سرقفلی، ملک را به دیگری واگذار کند، پس از پایان مدت اجاره، مستأجر اخیر حق مطالبه سرقفلی از مالک را نخواهد داشت.
در این راستا، وکیل سرقفلی مغازه با وجود شناختی که درباره این حقوق قانونی دارد، به مستأجر و مالک کمک میکند تا بتوانند حق قانونی خودشان را احقاق کنند.
تفاوت قیمت سرقفلی و مالکیت
سرقفلی و مالکیت دو مفهوم متفاوت در حوزه معاملات املاک و مستغلات هستند که در هر کدام قیمت و ارزش مالی خاص خود را دارند.
تفاوتهای این دو در نوع حقوق و اختیارات مالک یا مستأجر نسبت به ملک خود به وضوح قابل مشاهده است.
به عنوان مثال، در برخی از مواقع، اعتبار و شهرت مکان تجاری میتواند از خود ملک بیشتر باشد. در چنین شرایطی، قیمت سرقفلی ممکن است بیشتر از قیمت مالکیت ملک باشد.
این موضوع بیشتر در مکانهای پرطرفدار یا قدیمی که سابقه طولانیتری دارند، دیده میشود؛ اما در مورد ساختمانهای تجاری جدیدتر و نوساز، این اعتبار کمرنگتر شده و ارزش مالکیت معمولاً از سرقفلی بیشتر خواهد بود.

جمع بندی
برای اینکه بتوانید از تمام منافع یک ملک تجاری بهرهمند شوید، لازم است که حق سرقفلی را اجاره کرده یا آن را بخرید. فروختن سرقفلی مغازه یا اجاره آن با داشتن حق مالکیت متفاوت است.
بدین ترتیب، متقاضیان صرفاً با خریدن سرقفلی مغازه نمیتوانند ادعای مالکیت یک ملک تجاری را داشته باشند.
در این مطلب، نکاتی که درباره فرق مالکیت و سرقفلی باید بدانید را ارائه کردیم. جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد فرق سرقفلی با مالکیت میتوانید با وکیل ملکی مؤسسه حقوقی دادسو در ارتباط باشید.
سؤالات متداول
فرق سرقفلی با مالکیت چیست؟
اصلیترین فرق سرقفلی با مالکیت در نوع حقوق است. مالکیت به صاحب ملک حق استفاده، فروش، اجاره و بهرهبرداری از افزایش ارزش ملک را میدهد؛ اما سرقفلی تنها به مستأجر حق استفاده از ملک را برای مدت معین میدهد و نمیتواند بدون اجازه مالک، تغییرات عمدهای در ملک ایجاد کند.
کدام یک از مالکیت و سرقفلی ارزش بیشتری دارد؟
در فرق سرقفلی با مالکیت، معمولاً مالکیت ارزش بیشتری دارد، چرا که مالک ملک میتواند از آن بهرهبرداری کامل داشته باشد و در افزایش قیمت آن شریک باشد.
تفاوت قیمت سرقفلی و مالکیت چیست؟
قیمت مالکیت ملک به دلیل اینکه مالک میتواند ملک را به طور کامل خرید و فروش کند، اجاره دهد و از افزایش ارزش آن بهرهمند شود، معمولاً بالاتر از قیمت سرقفلی است. در حالی که قیمت سرقفلی بیشتر به موقعیت و اعتبار ملک بستگی دارد و تنها حق استفاده برای مدت معین را شامل میشود.
