بانک مرکزی به منظور تسهیل و تسریع فرآیند تامین مالی کسبوکارها و کاهش نیاز به دریافت تسهیلات بانکی، همواره به دنبال ارائه روشهای نوین برای استفاده از اسناد تجاری بوده است. برات الکترونیک هم یکی از این روشها است که با حذف فرآیندهای کاغذی و کاهش هزینهها، به بهبود گردش مالی کمک میکند.
برات الکترونیکی، نسخه دیجیتال سند تجاری برات است که تمام مراحل صدور، امضا و انتقال آن به صورت آنلاین انجام میشود. برای تهیه برات الکترونیک، متقاضی باید به سامانه بانک عامل مراجعه کرده و مراحل خرید را طی کند.
یکی از مهمترین مزایای برات الکترونیکی، امکان انتقال آسان آن در زنجیرههای تولید است که سرعت و سهولت در پرداختها را به دنبال دارد.
در صورتی که میخواهید بدانید برات الکترونیکی چیست و چه کاربردی دارد، میتوانید با وکیل برای چک برگشتی موسسه حقوقی دادسو در ارتباط باشید.
- توقیف حسابها و اموال بدهکار
- انتخاب مسیر کیفری یا حقوقی مطابق شرایط پرونده
- پیگیری توسط وکلای متخصص دعاوی چک
- مشاوره حقوقی رایگان، فقط با یک پیام
برات الکترونیکی چیست؟
برات، سندی تجاری است که در آن، فردی به نام براتکش به فرد دیگری به نام براتگیر دستور میدهد مبلغ مشخصی را در تاریخ معینی به شخص ثالثی به نام دارنده برات پرداخت کند.
در واقع، برات یک دستور پرداخت است که به واسطه آن، بدهی فردی به فرد دیگر منتقل میشود و به این ترتیب، امکان انتقال مطالبات و پرداختها به صورت سادهتر و ایمنتر فراهم میآید.
کدام بانکها برات الکترونیکی صادر میکنند؟
پس از ابلاغ «دستورالعمل ارائه خدمات تامین مالی زنجیره تامین توسط موسسات اعتباری» در سال 1400، همه بانکها باید بستری برای صدور سفته و برات الکترونیک فراهم کنند.
طبق آخرین اخبار، در حال حاضر حدود ۱۷ بانک و موسسه مالی، بستری برای صدور سفته و برات الکترونیک فراهم آوردهاند.
برای مثال، میتوانیم به برات الکترونیک بانک تجارت، بانک آینده، بانک صادرات، بانک ملی ایران و … اشاره کنیم.
تفاوت چک و برات الکترونیک چیست؟
چک و برات هر دو از اسناد تجاری هستند، اما تفاوتهای قابل توجهی بین آنها وجود دارد که عبارتاند از:
- تفاوت اصلی چک و برات در زمان پرداخت است. چک ابزاری برای پرداخت فوری و آنی است، در حالی که برات معمولاً برای تعهد پرداخت در آینده استفاده میشود.
- در حالی که چک به عنوان یک سند تجاری لازم الاجرا شناخته میشود و دارنده آن میتواند برای وصول وجه از طریق اجرای ثبت اقدام کند، برات چنین ویژگی ندارد. این بدان معنی است که برای مطالبه وجه برات، الزاماً باید به دادگاه مراجعه کرد و روند قانونی طولانیتری را طی نمود.
- برخلاف برات، چک میتواند ماهیت کیفری داشته باشد. این بدان معنی است که در صورت برگشتخوردن چک، امکان طرح شکایت کیفری چک صیادی علیه صادرکننده آن وجود دارد، در حالیکه برای برات چنین امکانی پیشبینی نشده است.
فرق برات و سفته
فرق برات و سفته را میتوان به شرح زیر بیان کرد:
- اصلیترین فرق برات و سفته در تعداد و نقش طرفین آنها است. در برات، سه شخص شامل صادرکننده، گیرنده و دارنده دخیل هستند و روابط پیچیدهتری را ایجاد میکند. اما در سفته، تنها دو طرف یعنی صادرکننده (متعهد) و گیرنده (متعهدله) وجود دارند.
- صدور برات به عنوان یک عمل تجاری در نظر گرفته میشود، اما صدور سفته تنها در صورتی ماهیت تجاری پیدا میکند که طرفین معامله، تاجر، صراف یا بانکدار باشند.
- یکی از اساسیترین فرق برات و سفته در ماهیت قبول یا عدم قبول آنها است. سفته به عنوان یک تعهد یکجانبه، نیازی به قبول شخص دیگری ندارد؛ چرا که صادرکننده سفته، خود را متعهد به پرداخت مبلغ مشخصشده میکند. در مقابل، برات به عنوان یک تعهد دوجانبه، نیازمند قبول براتگیر است؛ یعنی فردی که برات به نام او صادر شده، باید آن را قبول کند تا تعهد پرداخت ایجاد شود.
- برات، برخلاف سفته، برای اعتبار خود به ذکر مشخصات کامل طلبکار نیاز دارد. در واقع، این شرط اساسی برای صحت صدور برات است. در حالی که سفته انعطافپذیری بیشتری دارد و حتی میتوان آن را بدون ذکر نام خاص، در وجه حامل صادر کرد.
- در حالی که ذکر مکان و نحوه پرداخت وجه در برات الزامی است، محل پرداخت در سفته از اهمیت کمتری برخوردار میباشد. این تفاوت اساسی میان گرفتن سفته و برات نشان میدهد که سفته انعطافپذیری بیشتری در تعیین شرایط پرداخت دارد.
شروط برات چیست؟
برات سندی تجاری با سه طرف اصلی است: براتکش یا صادرکنندهای که برات را صادر میکند، محال علیهای که مسئول پرداخت وجه برات است و دارنده براتی که در نهایت باید وجه برات را دریافت کند.
این سند بهگونهای طراحی شده که دارنده برات بیشترین حمایت قانونی را داشته باشد. برات در ابتدا به نام شخص خاصی صادر میشود اما قابلیت انتقال با ظهرنویسی را دارد و میتواند چندین بار دستبهدست شود تا در نهایت دارنده نهایی در موعد مقرر، وجه برات را مطالبه کند.
همچنین، برات امتیازات بسیاری برای دارنده آن در پی دارد و به او امکان میدهد تا به راحتی به حق خود دست یابد.
در این میان، محال علیه به عنوان شخصی که موظف به پرداخت وجه برات است، نقش بسیار مهمی ایفا میکند. اگر محال علیه، پرداخت برات را بپذیرد، بر ارزش و اعتبار این سند افزوده خواهد شد.
قبولی برات نیز به معنی آن است که محال علیه متعهد میشود در موعد مقرر، وجه برات را به دارنده آن پرداخت کند. این اقدام، اطمینان خاطر بیشتری را برای دارنده برات ایجاد میکند و احتمال وصول وجه را افزایش میدهد.
بدین ترتیب، قبولی برات یکی از مهمترین رویدادهایی است که میتواند بر سرنوشت یک برات تاثیر بگذارد و به آن قدرت و اعتبار بیشتری ببخشد.
مزایای برات الکترونیکی چیست؟
برات الکترونیک مزایای زیر را به همراه دارد:
- امکان انتقال در زنجیرههای فعالیت اقتصادی فراهم میشود؛
- فرآیند تامین مالی سرمایه در گردش بنگاههای تولیدی تسریع و تسهیل میگردد؛
- مطالبات غیرجاری بانکها کاهش مییابد؛
- شفافیت جریان مالی اقتصاد افزایش مییابد.
جمع بندی
برات الکترونیک به عنوان یک نوآوری مالی، تحولی شگرف در حوزه مبادلات تجاری ایجاد کرده است.
برات الکترونیکی با حذف پیچیدگیهای اداری و تسریع فرآیندهای پرداخت، نه تنها به افزایش سرعت و امنیت معاملات کمک میکند، بلکه هزینههای ناشی از صدور و انتقال اسناد کاغذی را نیز به طور قابل توجهی کاهش میدهد.
در نهایت، میتوان گفت که برات الکترونیک با بهرهگیری از فناوریهای نوین، به یک ابزار کارآمد و قابل اطمینان برای تسهیل معاملات تبدیل شده است.
دادسو با بهرهگیری از وکلای مجرب و مشاورین حقوقی متخصص در امور چک و سفته، به شما کمک میکند تا در صورت مواجهه با مشکلات حقوقی ناشی از چکهای برگشتی، سفتههای بیمحل یا اختلافات مرتبط با برات، به بهترین نحو از حقوق خود دفاع کنید.
سوالات متداول
برات الکترونیک چیست؟
برات الکترونیکی به سندی تجاری گفته میشود که همه مراحل صدور و امضای آن به صورت آنلاین انجام میشود.
مهمترین شباهتهای چک و سفته و برات چیست؟
یکی از مهمترین وجه اشتراک چک، برات و سفته، ماهیت تجاری آنها است. این سه سند، ابزارهای مالی پرکاربردی هستند که در معاملات تجاری، به عنوان وسیلهای برای پرداخت دین یا تعهد مالی در زمان حال یا آینده مورد استفاده قرار میگیرند.
اصلیترین فرق برات و سفته با چک چیست؟
از نظر قابلیت پیگیری، چک نسبت به برات و سفته در جایگاه بالاتری قرار دارد. چک به عنوان یک سند لازم الاجرا شناخته میشود و دارنده آن میتواند به سرعت و به روشهای مختلف از جمله کیفری، حقوقی و اجرای ثبت، نسبت به وصول آن اقدام کند.
مهمترین فرق برات و سفته چیست؟
تفاوت اصلی برات و سفته در تعداد طرفین و نقش آنها است. در برات، سه شخص (براتکش، براتگیر و دارنده برات) نقش دارند، اما در سفته تنها دو طرف (صادرکننده و دریافتکننده) وجود دارد. همچنین، مفهوم قبولی در برات اهمیت بیشتری دارد، چرا که براتگیر باید برات را قبول کند تا پرداخت آن تضمین شود.
