در شرایطی که زندگی مشترک با مشکلات مختلفی مواجه میشود، ممکن است زوجین به تصمیم جدایی و انواع طلاق برسند.
از آنجایی که هر نوع طلاق با شرایط و تبعات خاص خود همراه است، آشنایی با انواع طلاق میتواند به افراد کمک کند تا تصمیمات بهتری در این زمینه اتخاذ کنند.
به طور کلی، انواع طلاق شامل طلاق یک طرفه، توافقی، بائن، رجعی، خلع و مبارات میشود که در این مقاله به صورت کامل در مورد آنها صحبت میکنیم.
موسسه حقوقی دادسو با ارائه مشاورههای تخصصی میتواند در این مسیر به شما یاری رساند.
- انجام مراحل طلاق توافقی و حق طلاق
- بدون حضور زوجین در هیچ مرحلهای
- توسط وکلای متخصص طلاق و خانواده
- بین ۲۰ تا 60 روز کاری
- پرداخت اقساطی بدون سود و ضامن
- مشاوره رایگان در واتساپ و تلگرام
طلاق به چند نوع است؟
به صورت کلی طلاق به دو دسته بائن و رجعی تقسیم میشود. یکی از اصلیترین تفاوت این دو در امکان رجوع آقا در بازگشت به زندگی مشترک در دوران عده خانم است.
همچنین، انواع طلاق در اهل آنها شامل طلاق تعلیقی، بائن، خلع و موقت میشود.
انواع طلاق بائن چیست؟
همانطور که گفتیم به صورت کلی طلاق به دو دسته بائن و رجعی تقسیم میشود که در این عنوان درباره طلاق بائن توضیح میدهیم. ناگفته نماند که انواع طلاق در فقه حنفی نیز شامل بائن و رجعی میشود.
طلاق به صورت بائن یکی از انواع طلاق توافقی است که به دو دسته خلع و مبارات تقسیم میشود.
بر اساس ماده ۱۱۴۵ قانون مدنی، در موارد زیر طلاق از نوع بائن است:
- طلاقی که قبل از نزدیکی واقع شود
- طلاق یائسه
- طلاق خلع و مبارات مادام که زن رجوع به عوض نکرده باشد.
- سومین طلاق که بعد از سه وصلت متوالی به عمل آید، اعم از این که وصلت در نتیجه رجوع باشد یا در نتیجه نکاح جدید
- انواع طلاق خلع و مبارات نیز در دسته طلاق بائن قرار میگیرند
طلاق خانم باکره
زمانی که بین خانم و آقا صیغه عقد جاری شده، ولی روابط زناشویی بین آنها صورت نگرفته و در واقع خانم پرده بکارت خود را از دست نداده، باکره محسوب میشود.
زمانی که خانم باکره باشد طلاق از نوع بائن محسوب میشود.
در شرایط طلاق بائن غیر مدخوله آقا در مدت عده نمیتواند به همسر خود رجوع کند. در صورتی که خانم قصد مطالبه مهریه خود را داشته باشد، چون باکره هستند، مهریه ایشان نصف حساب میشود.
طلاق خانم یائسه
طلاق خانم یائسه یکی از انواع طلاق است. زمانی که خانم یائسه میشود، یعنی دیگر امکان بارداری ندارد و عادت ماهانه نمیشود.
در این حالت اگر خانم و آقایی قصد جدایی داشته باشند طلاق آنها جزو انواع طلاق بائن حساب میشود.
در طلاق خانم یائسه مهریه و نفقه به ایشان تعلق میگیرد و اجرت المثل ایام زوجیت فقط در صورت اینکه طلاق از جانب آقا باشد، به خانم تعلق خواهد گرفت.
طلاق خلع
طلاق به صورت خلع یکی از انواع طلاق بائن است. این طلاق به دلیل کراهت و عدم تمایل خانم به زندگی مشترک و آقا اتفاق میافتد.
خانم در طلاق خلع باید تمام یا بخشی از مهریه خود را به آقا ببخشد و برای طلاق اقدام کند.
بر اساس ماده ۱۱۴۶ قانون مدنی: طلاق به صورت خلع آن است که زن به واسطه کراهتی که از شوهر خود دارد، در مقابل مالی که به وی میدهد، طلاق بگیرد؛ اعم از اینکه مال مزبور عین مهر یا معادل آن یا بیشتر یا کمتر از مهر باشد.
دو رکن اصلی در طلاق از نوع خلع وجود دارد. یکی کراهت و بی زاری خانم از آقا و دیگری بخشش تمام یا قسمتی از مهریه.
طلاق مبارات
طلاق از نوع مبارات به دلیل کراهت خانم و آقا از همدیگر اتفاق میافتد. خانم در این نوع از انواع طلاق باید تمام یا بخشی از مهریه خود را ببخشد.
بر اساس ماده ۱۱۴۷ قانون مدنی: طلاق مبارات آن است که کراهت از طرفین باشد، ولی در این صورت عوض باید زائد بر میزان مهر نباشد.
طلاق بائن بعد از سه بار طلاق
حتما عبارت سه طلاقه را شما هم شنیدهاید. سه طلاقه کردن هم یکی از انواع طلاق است و به حالتی گفته میشود که خانم و آقا به صورت سه بار پیدرپی طلاق گرفته و مجدد به هم برمیگردند.
در این حالت و در طلاق سوم، صیغه طلاق جاری شده بین خانم و آقا و طلاق ثبتشده بینشان از نوع انواع طلاق بائن بوده که آقا در مدت عده خانم (سه ماه و ده روز)، حق بازگشت به همسر خود را ندارد.
انواع طلاق رجعی
طلاق به صورت رجعی به نوعی از انواع طلاق گفته میشود که آقا در مدت عده خانم که سه ماه و ده روز یا سه طهر است، میتواند به همسر خود رجوع کند؛ بدون اینکه نیاز به خواندن مجدد صیغه عقد باشد.
بر اساس ماده ۱۱۴۸ قانون مدنی: در طلاق رجعی برای شوهر در مدت عده حق رجوع است.
بر طبق ماده ۱۱۴۹ قانون مدنی؛ رجوع در طلاق به هر لفظ یا فعلی حاصل میشود که دلالت بر رجوع کند مشروط بر اینکه مقرون به قصد رجوع باشد.
در طلاق از نوع رجعی اگر یکی از طرفین در مدت عده فوت کند، دیگری جز ورثه حساب میشود. همچنین، آقا باید در مدت عده نفقه خانم را پرداخت کند.
- رادیو دادسو
- طلاق توافقی
انواع طلاق از طرف خانم
یکی دیگر از انواع جدایی، طلاق از طرف زن است. همانطور که میدانید، حق طلاق به صورت قانونی با آقا است و خانم برای طلاق گرفتن باید یکی از شروط ۱۲گانه عقد را داشته باشد.
خانم در صورتی که آقا به مدت ۶ ماه نفقه پرداخت نکند، اعتیاد صدمه زننده داشته باشد، به مدت ۵ سال یا بیشتر به حبس تعزیری محکوم شود و …، میتواند برای طلاق اقدام کند.
زمانی که طلاق از طرف خانم باشد، اجرت المثل به ایشان تعلق نمیگیرد و فقط میتواند مهریه و نفقه را دریافت کند. در صورتی که آقا اموالی داشته باشند، به میزان مهریه خانم میتوان اموال را توقیف کرد.
در صورتی که آقا اموالی نداشته باشد، قسط بندی مهریه انجام میشود و آقا باید اقساط را پرداخت کند.
ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی در این باره چنین میگوید:
در صورتی که دوام زوجیت موجب عسروحرج باشد، زوجه میتواند به حاکم شرع مراجعه و تقاضای طلاق کند.
چنانچه عسروحرج مذکور در محکمه ثابت شود، دادگاه میتواند زوج را اجبار به طلاق نماید و در صورتی که اجبار میسر نباشد، زوجه به اذن حاکم شرع طلاق داده میشود.
تبصره: عسروحرج موضوع این ماده عبارت است از به وجود آمدن وضعیتی که ادامه زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد و موارد ذیل در صورت احراز توسط دادگاه صالح از مصادیق عسر و حرج محسوب میگردد:
- ترک زندگی خانوادگی توسط زوج حداقل به مدت شش ماه متوالی و یا نه ماه متناوب در مدت یک سال بدون عذر موجه.
- اعتیاد زوج به یکی از انواع مواد مخدر یا ابتلا وی به مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و امتناع یا عدم امکان الزام وی به ترک آن در مدتی که به تشخیص پزشک برای ترک اعتیاد لازم بوده است.
- محکومیت قطعی زوج به حبس پنج سال یا بیشتر.
- ضرب و شتم یا هرگونه سوءرفتار مستمر زوج که عرفاً با توجه به وضعیت زوجه قابل تحمل نباشد.
- ابتلای زوج به بیماریهای صعبالعلاج روانی یا هر عارضه صعبالعلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل کند.
انواع طلاق از طرف آقا
آقا حق طلاق را به صورت قانونی دارد و در هر زمانی و به هر دلیلی میتواند همسر خود را طلاق دهد و فقط باید حق و حقوق مالی خانم مانند نفقه، مهریه و اجرت المثل را قبل از طلاق به وی پرداخت کند.
یکی دیگر از مواردی که در طلاق از طرف مرد مطرح میشود، شرط تقسیم داراییها است. تقسیم اموال در طلاق از جانب آقا اتفاق میافتد.
آقا باید در صورت مطالبه خانم، نصف اموالی که بعد از ازدواج به دست آورده را به خانم منتقل کند.
بر اساس ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی: مرد میتواند با رعایت شرایط مقرر در این قانون، با مراجعه به دادگاه تقاضای طلاق همسرش را ارائه دهد.
طلاق توافقی چه نوعی از انواع طلاق محسوب میشود؟
طلاق به صورت توافقی یکی از انواع طلاق است و همانطور که از اسم آن برمیآید، به نوعی از طلاق گفته میشود که بر مبنای توافقات خانم و آقا انجام میشود.
در طلاق به صورت توافقی باید تکلیف مهریه، نفقه و سرپرستی فرزندان مشخص شود و قانون به تمام این توافقات احترام میگذارد.
خانم و آقا میتوانند در خصوص مهریه تصمیم بگیرند که تمام مهریه بخشیده شود، تمام آن دریافت شود یا بخشی از آن بخشیده و بخش دیگر دریافت شود.
زوجین در خصوص حضانت فرزند در طلاق توافقی، میتوانند هر توافقی را بر اساس مصلحت فرزند مکتوب کنند و حضانت قانونی فرزند به این صورت است که سرپرستی فرزند دختر و پسر تا هفت سالگی با مادر است.
فرزند دختر از هفت تا نه سالگی با پدر و فرزند پسر از هفت تا پانزده سالگی با پدر زندگی میکند و سپس از مدار حضانت خارج میشوند.
اجرت المثل در طلاق به صورت توافقی به خانم تعلق نمیگیرد و موضوع نفقه هم باز بر مبنی توافقات خانم و آقا خواهد بود.
طلاق با داشتن وکالتنامه طلاق
یکی دیگر از انواع طلاق، طلاق با داشتن حق طلاق است. همانطور که گفتیم، حق طلاق به صورت قانونی با آقا است و خانم فقط در صورت داشتن یکی از شروط ۱۲گانه ضمن عقد میتواند برای طلاق اقدام کند.
وکالتی وجود دارد به نام وکالتنامه در طلاق که خانم با داشتن این وکالت میتواند برای طلاق اقدام کند. آقا در زمان عقد (در سند ازدواج) یا بعد از عقد در دفتر ثبت اسناد (وکالت نامه) میتواند این حق را به خانم بدهد.
زمانی که خانم وکالتنامه طلاق دارد، میتواند به جای آقا وکیل بگیرد تا در مراحل اداری طلاق حاضر شود.
وکالتنامه طلاق باید سه شرط داشته باشد:
- بلا عزل باشد (دارای تاریخ مشخص نبوده و همیشگی باشد)
- حق توکیل به غیر داشته باشد (خانم بتواند به جای آقا وکیل بگیرد)
- حق اسقاط در تجدید نظرخواهی و فرجام خواهی داشته باشد (خانم بعد گرفتن رأی طلاق بتواند بلافاصله به دفتر طلاق مراجعه کند تا خطبه طلاق جاری شود)
انواع طلاق در دوره عقد
دوران عقد به دورهای گفته میشود که صیغه عقد بین خانم و آقا جاری شده و به صورت قانونی زن و شوهر محسوب میشوند؛ ولی در یک منزل مشترک زندگی نمیکنند.
خانم و آقا در این دوره نیز میتوانند برای طلاق اقدام کنند.
در صورتی که خانم یکی از شروط ۱۲گانه یا وکالتنامه طلاق داشته باشد، میتواند برای طلاق یکطرفه اقدام کند که اگر باکره باشد، طلاق از نوع بائن و اگر باکره نباشد، طلاق از نوع رجعی خواهد بود.
همچنین، آقا میتواند با پرداخت حق و حقوق مالی خانم برای طلاق در دوران عقد اقدام کند.
فقط توجه داشته باشید که در طلاق در دوره عقد اگر خانم دوشیزه (پرده بکارت داشته) باشد، نصف مهریه به ایشان تعلق میگیرد.
جمع بندی
سعی کردیم انواع طلاق را به طور کامل بررسی کنیم و نکات مهم هر نوع طلاق و شرایط آن را مورد بررسی قرار دهیم.
با توجه به پیچیدگیهای قانونی و اجتماعی طلاق، آشنایی با این مسائل برای افراد در هر شرایطی مهم است.
برای جلوگیری از مشکلات و سوءتفاهمات حقوقی، مشاوره با یک وکیل مجرب و آگاه به قوانین و مقررات مرتبط با طلاق میتواند راهگشا باشد.
مؤسسه حقوقی دادسو با ارائه خدمات مشاوره و وکالت تخصصی در زمینه طلاق و حقوق خانواده، آمادگی دارد تا به شما در این مسیر یاری رساند.
سؤالات متداول
انواع طلاق چیست؟
طلاق به طور کلی به دو دسته اصلی طلاق توافقی و طلاق یکطرفه تقسیم میشود. طلاق توافقی زمانی است که هر دو طرف به جدایی رضایت دارند و در مورد مسائل مالی و حضانت فرزند به توافق میرسند. طلاق یکطرفه زمانی است که یکی از طرفین درخواست طلاق میدهد و طرف مقابل موافق نیست.
آیا طلاق توافقی سادهتر از طلاق یکطرفه است؟
بله؛ طلاق توافقی معمولاً روند سادهتری دارد؛ زیرا هر دو طرف به جدایی رضایت دارند و به توافقات مالی، حضانت فرزند و دیگر مسائل رسیدگی میشود.
چگونه میتوانم درخواست طلاق بدهم؟
برای درخواست طلاق باید به دادگاه خانواده مراجعه کنید. در صورتی که طلاق توافقی باشد، میتوانید با تنظیم دادخواست مشترک و توافقات لازم پرونده را پیگیری کنید. در صورتی که درخواست طلاق یکطرفه داشته باشید، باید دلیل معتبری برای آن ارائه دهید.
آیا برای انواع طلاق به وکیل نیاز داریم؟
خیر؛ حضور وکیل الزامی نیست، اما وکیل میتواند با توجه به پیچیدگیهای حقوقی کمک زیادی به شما بکند و از پیچیدگیها و زمان بررسی پرونده بکاهد.
طلاق آخرین راه حل برای حل مشکلات زندگی مشترک است. لطفا قبل از اینکه به صورت جدی به طلاق فکر کنید با مشاور خانواده مشورت نمایید. در صورتی که تصمیم شما قطعی است، همکاران ما در دادسو راهنماییتان می کنند.
